Kısa yanıt
İnşaat ve ihale işlerinde Asgari İşçilik hesaplama rehberi. 5510 sayılı Kanun oranları, SGK İlişiksizlik Belgesi, iskan şartı ve YMM asgari işçilik raporu.
Türkiye’de özel bina inşaatı yapan müteahhitlerin belediyeden Yapı Kullanma İzin Belgesi (İskan) alabilmesi veya kamu ihaleli iş üstlenen taahhüt firmalarının idareden teminat mektubunu çözebilmesi için Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan (SGK) “İlişiksizlik Belgesi (Temiz Kağıdı)” alması yasal zorunluluktur.
5510 sayılı Kanun’un 85. maddesi uyarınca SGK; inşaatın büyüklüğüne veya ihale bedeline göre o işte çalıştırılması gereken asgari işçilik miktarını (Asgari İşçilik Oranı) hesaplar. Eğer bildirilen bordrolu işçilik bu tutarın altında kalırsa, işverene aradaki fark için “Fark İşçilik Prim Borcu” çıkarılır.
Bu rehberde, 2026 yılı güncel mevzuatıyla inşaatlarda asgari işçilik hesaplama formülünü, fatura tenzilatlarını, fark prim ödemelerini ve SGK İlişiksizlik Belgesi alma adımlarını inceliyoruz.
1. Özel Bina İnşaatlarında Asgari İşçilik Nasıl Hesaplanır?
SGK Asgari İşçilik Tespit Komisyonu tarafından belirlenen tebliğ uyarınca:
Asgari İşçilik Hesaplama Formülü
1. Toplam İnşaat Alanı
(Yapı Ruhsatındaki Toplam m²)
2. m² Birim Maliyeti
(Yıllık yayımlanan birim maliyet)
3. Asgari İşçilik Oranı
(İş türüne göre SGK oran cetveli)
Kuruma Bildirilmesi Gereken Prime Esas Kazanç = İnşaat maliyeti × (SGK asgari işçilik oranının %25 eksiği)
Özel bina inşaatlarında SGK araştırması, ruhsattaki (veya SGK’nın tespit ettiği) alan ile ilgili yılın birim maliyeti üzerinden hesaplanan inşaat maliyetine, işin asgari işçilik oranının %25 eksiğinin uygulanmasıyla yapılır. Bu yasal hesap yöntemi, belirli bir malzeme faturasının ayrıca sunulması şartına bağlanmaz. İhale konusu işlerin araştırma matrahı farklı kurala tabidir.
2. Fark İşçilik Primi Çıkarsa Ne Yapılır?
İnşaat bittiğinde SGK dosyasında kayıtlı toplam brüt ücret matrahı ile hesaplanan zorunlu asgari işçilik matrahı karşılaştırılır:
- Yeterli Bildirim Yapılmışsa: SGK tarafından doğrudan İlişiksizlik Belgesi düzenlenir ve belediyeye gönderilir.
- Eksik bildirim varsa (fark işçilik): SGK, araştırma sonunda eksik bildirildiği tespit edilen prime esas kazanç üzerinden ilgili dönem ve işyeri koşullarında geçerli primleri ve fer’îleri hesaplar. Tek bir yüzde bütün dosyalara uygulanamaz. İlişiksizlik belgesi için SGK’nın saydığı prim, ceza ve diğer borçların ödenmiş veya mevzuata uygun biçimde sonuçlandırılmış olması gerekir.
3. Fatura İbrazı ile İşçilik İndirimi (Taşeron Faturaları)
İnşaatta harici taşeronlardan alınan faturalar ve yapılan işin kapsamı, SGK araştırmasında mevzuat ve belgelere göre değerlendirilir. Her taşeron faturası doğrudan asgari işçilik matrahından düşülemez; alt işveren bildirimleri, işin niteliği ve SGK kayıtları ayrıca incelenmelidir.
4. Yeminli Mali Müşavir (YMM) Asgari İşçilik Raporu ile Hızlı Çözüm
İlişiksizlik araştırması SGK’nın ilgili birimince yapılır. Başvuru ve belge akışı işin ihale veya özel bina inşaatı olmasına, dosyanın tamamlığına ve SGK incelemesine bağlıdır. Her dosya için YMM raporu ile bir haftada sonuç garantisi veren genel bir yöntem varsayılmamalı; mevcut raporlama yetkisi ve SGK kabul şartları başvuru öncesinde doğrudan Kurumdan teyit edilmelidir.
İnşaat ve Taahhüt Sektörüne Özel SGK Danışmanlığı
Asgari işçilik matrahı ve SGK ilişiksizlik araştırması hazırlığı için Celikel CPA, müteahhitlik ve taahhüt şirketlerine muhasebe danışmanlığı sunmaktadır.
- Bordro ve SGK Hizmetlerimizi inceleyin,
- İnşaat muhasebesi için Müteahhitlik Muhasebe Rehberimize bakın,
- İlişiksizlik belgesi dosyanız için bizimle hemen iletişime geçin.
Resmî kaynaklar
- Asgari işçilik uygulaması ve ilişiksizlik belgesi (SGK)
- İlişiksizlik belgesi başvuru uygulaması (SGK)
Türkiye’de uygulama desteğine mi ihtiyacınız var?
Muhasebe, vergi, bordro veya şirket işlemlerinizin somut durumunu ruhsatlı bir mali müşavirle değerlendirin.
Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
SGK ilişiksizlik belgesi olmadan belediye iskan verir mi?
Hayır! 3194 sayılı İmar Kanunu ve 5510 sayılı Kanun uyarınca belediyeler ve ruhsat vermeye yetkili makamlar, SGK’dan ilişiksizlik belgesi ibraz edilmeden hiçbir binaya yapı kullanma izni (iskan) veremezler.
Kamu ihalelerinde ilişiksizlik belgesi neden istenir?
Kamu kurumuna yapılan işlerde yüklenicinin hak edişinden kesilen teminat mektubunun nakde çevrilmeden müteahhide iade edilebilmesi için SGK’ya prim borcu olmadığının belgelenmesi şarttır.