Kısa yanıt
Şirketler için Kıdem Tazminatı Karşılığı ve TMS 19 standardı. Aktüeryal hesaplama modeli, iskonto oranı, Tek Düzen 372/472 hesap kayıtları ve VUK KKEG ayrımı.
Şirketlerde yıllarca çalışan personelin emeklilik, askerlik, evlilik veya haksız fesih durumlarında hak kazanacağı kıdem tazminatları, bilançoda önceden karşılık ayrılmadığı takdirde şirketleri bir anda yüz binlerce veya milyonlarca liralık beklenmedik bir nakit kriziyle karşı karşıya bırakır.
Türkiye Finansal Raporlama Standartları (TMS 19 Çalışanlara Sağlanan Faydalar) ve bağımsız denetim kuralları uyarınca; şirketlerin bilançolarında çalışanlarının gelecekteki kıdem yükümlülüklerini Aktüeryal Hesaplama Modeli (Bugünkü Değer) ile hesaplayarak 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabında borç olarak göstermesi zorunludur.
Bu rehberde, 2026 yılı güncel muhasebe ve denetim standartlarıyla kıdem tazminatı karşılığı hesaplama mantığını, aktüeryal varsayımları, Tek Düzen Hesap Planı kayıtlarını ve VUK ile TMS arasındaki KKEG farkını inceliyoruz.
1. Kıdem Tazminatı Karşılığı Neden Ayrılmalıdır?
Kıdem Tazminatı Karşılığı Mantığı
1. FİNANSAL GERÇEKÇİLİK
Personelin kıdem yükü her geçen yıl birikir
Karşılık ayrılmazsa şirket kârı SAHTE YÜKSEK çıkar!
(Bağımsız denetim ve bankalar karşılık şartı arar)
2. DÖNEMSELLİK İLKESİ
10 yıl sonra ödenecek kıdem tazminatı tek bir yıla değil, çalışılan 10 yıla parça parça gider yazılmalıdır!
2. TMS 19 Aktüeryal Hesaplama Yöntemi
TMS 19 standardına göre kıdem karşılığı sadece o anki kıdem tavanıyla değil, aktüeryal istatistiki olasılıklarla hesaplanır:
- İskonto Oranı: Devlet tahvili uzun vadeli faiz oranı ile gelecekteki paranın bugünkü değeri bulunur.
- Enflasyon ve Maaş Artış Beklentisi: Gelecekteki kıdem tavanı artış projeksiyonu.
- İşten Ayrılma Olasılığı (Turnover): Şirketin geçmiş personel devir hızı ve istifa istatistikleri modele eklenir.
3. Tek Düzen Hesap Planı Muhasebe Kaydı (472 Hesap)
Dönem sonunda bağımsız denetim veya yönetim raporlaması için hesaplanan 500.000 TL’lik kıdem karşılığı kaydı:
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ (Kıdem Karşılık Gideri) | 500.000 TL | |
| 472 KIDEM TAZMİNATI KARŞILIĞI HESABI | 500.000 TL |
(Dönem Sonu TMS 19 Kıdem Tazminatı Karşılık Tahakkuku)
Personel İşten Ayrılıp Kıdemi Fiilen Ödendiğinde:
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 472 KIDEM TAZMİNATI KARŞILIĞI | 100.000 TL | |
| 102 BANKALAR HESABI | 99.241 TL | |
| 360 ÖDENECEK DAMGA VERGİSİ (Binde 7.59) | 759 TL |
(İşten Ayrılan Personelin Kıdem Tazminatının Karşılıktan Ödenmesi)
4. VUK (Vergi Mevzuatı) Açısından Durum (KKEG)
- VUK Kuralı: Vergi Usul Kanunu kıdem karşılığının henüz fiilen ödenmediği gerekçesiyle ayrıldığı yılda vergisel gider yazılmasına izin vermez (KKEG yazılır).
- Ödendiği Yılda Gider: Kıdem tazminatı personele bankadan fiilen ödendiği gün Kurumlar Vergisi matrahından %100 yasal gider olarak düşülür.
Aktüeryal Değerleme ve Kıdem Karşılığı Danışmanlığı
TMS 19 aktüeryal kıdem tazminatı değerleme raporları, 472/372 hesap dönem sonu karşılık virmanları, bağımsız denetim kıdem tabloları ve çalışan maliyet projeksiyonları için Celikel CPA, şirketlere profesyonel aktüeryal ve mali danışmanlık sunmaktadır.
- Bordro Hizmetlerimizi inceleyin,
- Kıdem hesaplamak için Kıdem Tazminatı Hesaplama aracımızı kullanın,
- Kıdem karşılığı analizi için bizimle hemen iletişime geçin.
Türkiye’de uygulama desteğine mi ihtiyacınız var?
Muhasebe, vergi, bordro veya şirket işlemlerinizin somut durumunu ruhsatlı bir mali müşavirle değerlendirin.
Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
Kıdem tazminatından hangi vergiler kesilir?
Kıdem tazminatı Gelir Vergisinden ve SGK priminden tamamen MUAFTIR; ödenirken yalnızca Binde 7,59 oranında Damga Vergisi kesilir.
Kıdem tazminatı tavanı yılda kaç kez güncellenir?
Hazine ve Maliye Bakanlığı memur maaş katsayısı genelgesine paralel olarak kıdem tazminatı tavanı her yıl Ocak ve Temmuz aylarında olmak üzere yılda 2 kez güncellenir.