Kısa yanıt
Türkiye'de ihracat bedellerinin yurda getirilmesi kuralları (32 Sayılı Karar). 180 gün süresi, İBKB düzenlenmesi, DAB ve TCMB bildirim yükümlülükleri.
Türkiye’den yapılan mal ihracatında bedelin yurda getirilmesi ve ihracat hesabının kapatılması, Türk Parası Kıymetini Koruma mevzuatına tabidir. Temel kural, gümrük beyannamesindeki fiilî ihraç tarihinden itibaren 180 gün içinde bedelin yurda getirilmesi ve banka nezdinde ihracat hesabının kapatılmasıdır. İşlemin türü, ödeme şekli, ülke ve mevzuattaki istisnalar süreyi veya uygulanacak adımı değiştirebilir.
Bu rehber, 26 Eylül 2026 tarihinde erişilebilen TCMB İhracat Genelgesi esas alınarak hazırlanmıştır. Banka hesabını kapatma işlemi ile İBKB/DAB’a bağlanan bedelin belirli bir kısmının TCMB’ye satılması ayrı yükümlülüklerdir.
İhracat Bedeli Yurda Getirme Süreci (180 Gün Kuralı)
- Fiilî ihraç tarihi
- İlgili süre içinde bedelin yurda getirilmesi
- Banka nezdinde ihracat hesabının kapatılması
- İşleme göre İBKB veya DAB
- Geçerli kurala göre TCMB'ye satış
- Süre: Genel kural fiilî ihraç tarihinden itibaren 180 gündür. Müteahhit ihracatı, konsinye ihracat, kredili satış, geçici ihracat ve peşin bedel gibi işlemlerin özel süreleri bulunabilir.
- Banka işlemi: Bedel, gümrük beyannamesi ve ilgili belgelerle aracı bankaya bildirilir. İşlem şartlarına göre İBKB veya DAB düzenlenir; hesabın kapatılması için gerekli belgeleri ve süreyi bankayla teyit edin.
- Döviz satışı: Erişilebilen TCMB Genelgesi’nin Geçici 4. maddesi, 31 Ocak 2027’ye kadar İBKB veya DAB’a bağlanan ihracat bedellerinin en az %35’inin belgeyi düzenleyen bankaya satılmasını öngörüyor. Banka bu tutarı aynı gün TCMB’ye aktarır ve karşılığını ihracatçıya TL olarak öder. Bu geçici oran ve kapsam değişebilir; işlem tarihindeki Genelge ve banka uygulaması kontrol edilmelidir.
Terkin Limitleri (Küçük Tutarlı İhracatlarda Muafiyet)
İhracatçılara bürokratik kolaylık sağlamak amacıyla TCMB İhracat Genelgesi’nde terkin (hesap kapatma) limitleri belirlenmiştir:
| Terkin Türü | Limit & Kural | Açıklama |
|---|---|---|
| Noksanlık 15.000 ABD doları veya altındaysa | Beyanname başına | Banka, ödeme şekline ve beyanname toplamına oranına bakmadan hesabı doğrudan terkin edebilir. |
| Noksanlık 15.000 ABD dolarını aşıyor, 100.000 ABD dolarını aşmıyor ve beyanname bedelinin %10’una kadar kalıyorsa | Beyanname bedelinin %10’u ve 100.000 ABD doları üst sınırı | Genelge’de belirtilen şartlarla banka terkin işlemi yapabilir. |
| Mücbir sebep veya haklı durumla bağlantılı, %10’a kadar ve 200.000 ABD dolarını aşmayan noksanlık | Vergi dairesi değerlendirmesi | Belgeler ve ilgili mevzuat çerçevesinde değerlendirilir. |
Bu sınırlar “ihracat tutarı” değil, açık kalan/noksan hesap tutarı içindir. Bir beyannamede yalnızca ihracatçı lehine olan uygun terkin yetkilerinden biri uygulanabilir. Navlun, sigorta ve diğer giderler için genel ve sabit bir “%33 indirim” yoktur; indirim veya mahsup, mevzuatta sayılan işlem ve belgelerle bankaya sunulmalıdır.
İhracat Bedelini Süresinde Getirmemenin Cezaları (Kambiyo İhtarı)
Süreler içinde kapatılmayan hesaplar için TCMB Genelgesi’nde banka bildirimi ve ihtarname süreci düzenlenmiştir:
- Aracı banka, süresi içinde kapanmayan açık hesabı Genelge’deki usulle beş iş günü içinde ilgili vergi dairesine bildirir.
- Vergi dairesi, ihbardan itibaren 10 iş günü içinde 90 günlük ihtarname gönderir. İhracatçı bu süre içinde hesabı kapatmalı veya mücbir sebep/haklı durumu belgelendirmelidir.
- İhtarname ve varsa ek süreler sonunda hesap kapatılmazsa vergi dairesi 1567 sayılı Kanun kapsamında yasal işlem başlatılması için Cumhuriyet savcılığına bildirim yapar. Sonuç ve yaptırım, somut işlem ve yürürlükteki mevzuata göre değerlendirilir; sabit %5 ceza varsayımıyla hesap yapılmamalıdır.
Mücbir Sebep ve Haklı Durumlar (Süre Uzatımı)
Mücbir sebep veya haklı durum değerlendirmesi belgeye, olayın niteliğine ve ilgili hükme bağlıdır. Süre uzatımı otomatik değildir. TCMB Genelgesi bazı hallerde vergi dairesince ek süre verilmesine, mücbir sebebin sürmesi halinde ise dosyanın Hazine ve Maliye Bakanlığınca değerlendirilmesine imkân tanır. Başvuru süresi ve gerekli belgeler için bankadan ve yetkili vergi dairesinden işlem özelinde teyit alın.
Kambiyo Mevzuatı ve İhracat Muhasebesi Yönetimi
İhracat gelirlerinin muhasebe kayıtları, banka belgeleri ve vergi beyanları birbiriyle uyumlu tutulmalıdır. İhracat işleminize özel muhasebe ve vergi desteği için Celikel CPA’nın muhasebe hizmetlerini ve vergi hizmetlerini inceleyebilir veya iletişime geçebilirsiniz. Kambiyo hesabının kapatılması ve banka kabulü, ilgili banka ve yetkili mercilerle yürütülür.
- TCMB İhracat Genelgesi
- Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ (2018-32/48)
- 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun
Türkiye’de uygulama desteğine mi ihtiyacınız var?
Muhasebe, vergi, bordro veya şirket işlemlerinizin somut durumunu ruhsatlı bir mali müşavirle değerlendirin.
Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
Hizmet ihracatında (yazılım, danışmanlık) İBKB zorunlu mudur?
Mal ihracatına ilişkin 180 günlük ihracat hesabı ve gümrük beyannamesiyle kapatma akışı hizmet ihracatıyla aynı şekilde uygulanmaz. TCMB Genelgesi hizmet ihracatı bedellerinin tamamını ihracatçının serbest tasarrufuna bırakır. Bununla birlikte, hizmet ihracatı veya başka bir döviz işlemi için belge gerekip gerekmediğini işlem türü, ödeme kanalı ve banka uygulaması üzerinden teyit edin.
İhracat bedeli TL olarak gelebilir mi?
Türk lirası tahsilat mümkündür; ancak sözleşme, akreditif, fatura veya gümrük beyannamesindeki para birimi beyanının Genelge’nin 9. maddesindeki şartlara uyması gerekir. TL tutarın bir kısmı döviz olarak tahsil edilirse dönüşüm hesabı için ayrıca kur kuralı uygulanır. TL tahsilatta döviz satışı yükümlülüğü yabancı para satışıyla aynı şekilde doğmaz; işlemi bankanızla teyit edin.