E-TUYS Nedir? Yabancı Sermayeli Şirketlerin Bildirimleri

E-TUYS, açılımıyla Elektronik Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Bilgi Sistemi, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü tarafından yönetilen web tabanlı uygulamadır. Bakanlığa göre 2 Temmuz 2018’den itibaren yeni yatırım teşvik belgesi düzenlenmesine ilişkin tüm müracaatlar ile yabancı yatırımcıların Türkiye’de kurdukları şirket ve şubeler tarafından Bakanlığa yapılan bildirimler bu sistem üzerinden gerçekleştirilir. Yani yabancı ortaklı bir şirketiniz varsa E-TUYS, şirketin ortaklık yapısını, yıllık faaliyet bilgilerini ve sermaye ödemelerini Bakanlığa bildirdiğiniz kanaldır. MERSİS, vergi beyannamesi veya SGK bildirimlerinin yerine geçmez. Bu rehber E-TUYS’un ne olduğunu, kimlerin kullandığını, hangi bildirimleri kapsadığını ve nasıl yetkilendirme yapıldığını anlatır. Formların ekran ekran doldurulması ve tarih örnekleri için E-TUYS Faaliyet Bilgi Formu doldurma rehberimize bakın.

E-TUYS ne işe yarar?

Sistem iki farklı iş yürütür. Birincisi yatırım teşvik belgesi başvuru ve işlemleridir; bunun için ayrı bir yatırım teşvikleri rehberimiz bulunur. İkincisi ve bu yazının konusu, 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu kapsamındaki şirket ve şubelerin Bakanlığa vermesi gereken bilgilerdir. Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu Uygulama Yönetmeliği, E-TUYS’u “Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü tarafından yönetilen web tabanlı uygulama” olarak tanımlar ve bildirimlerin elektronik ortamda, yetkilendirilmiş kullanıcı aracılığıyla yapılmasını şart koşar.

Kimler E-TUYS’ta bildirim yapar?

• Kanun kapsamındaki yabancı sermayeli şirketler ve şubeler. Yönetmeliğin bildirim hükmü (m.5), “Kanun kapsamındaki şirket ve şubeler” için yazılmıştır. Hükümde belirli bir yabancı ortaklık oranına bağlı bir alt sınır yer almaz; bir şirketin kapsamda olup olmadığı 4875 sayılı Kanun’un tanımlarına göre belirlenir.
• Yabancı yatırımcının katıldığı yerli sermayeli şirketler. Kanun kapsamında olmayan tamamen yerli sermayeli bir şirkete yabancı bir yatırımcı iştirak ederse veya şirketin sermaye artışına şirket dışından bir yabancı yatırımcı katılırsa ve şirket Kanun kapsamına girerse, şirket bilgilerini devirden itibaren en geç bir ay içinde E-TUYS’a girer.
• Teşvik belgesi başvurusu yapanlar. Yatırım teşvik belgesi için başvuru yapacak her yatırımcı da önce E-TUYS’ta yetkilendirilir ve yatırımcı bilgilerini girer.
• İrtibat büroları. İrtibat bürolarının yıllık faaliyet bildirimi, şirket ve şubelerin EK-1 formundan ayrıdır: büroların her yıl en geç Mayıs ayı sonuna kadar geçmiş yıl faaliyetlerine ilişkin EK-4 İrtibat Bürolarının Faaliyetlerine İlişkin Bilgi Formu’nu ve ekli belgeleri Bakanlığa göndermesi gerekir; göndermeyen büroların süre uzatma talepleri değerlendirilmez ve faaliyet izinleri resen iptal edilebilir (Yönetmelik m.8/ç). Güncel iletim yöntemini Bakanlıktan teyit edin. İrtibat bürosu kuruluşu için irtibat bürosu rehberimize bakabilirsiniz.

Hangi bilgiler bildirilir?

Yönetmeliğin 5. maddesi, 1 Haziran 2018 tarihli ve 30438 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle yeniden düzenlenmiştir. Bildirimler dört başlıkta özetlenebilir:

1. Şirket ve ortaklık bilgileri. Yetkilendirmeden sonra en geç bir ay içinde “Yatırımcı”, “Ortak Listesi” ve varsa “Bağlı İştirakleri” alanları doldurulur. Sermaye artışı, azalışı veya hisse devri olduğunda “Ortaklar Listesi” yine bir ay içinde güncellenir.
2. Yıllık faaliyet bilgisi. EK-1 Doğrudan Yabancı Yatırımlar İçin Faaliyet Bilgi Formu her yıl en geç Mayıs ayı sonuna kadar doldurulur; form önceki takvim yılının verilerine dayanır.
3. Sermaye ödemeleri. Sermaye artışı veya hisse devrine istinaden ödeme varsa EK-2 Doğrudan Yabancı Yatırımlar İçin Sermaye Bilgi Formu ödemeyi takip eden bir ay içinde doldurulur.
4. Kapsama giriş. Yerli sermayeli şirket yabancı yatırımcı alınca kapsama giriyorsa ilk bilgi girişi yine bir aylık süreye bağlıdır.

Bu 2018 değişikliğiyle Yönetmelik ekindeki EK-1, EK-2 ve EK-3 yürürlükten kaldırılmış, bu formların alanları E-TUYS’a taşınmıştır. Bu nedenle eski rehberlerde geçen EK-3 “Hisse Devri Bilgi Formu” artık ayrı bir form değildir; hisse devri, E-TUYS’taki Ortaklar Listesi’nin güncellenmesiyle bildirilir. Tarihlerin tek tek hesabı ve ekranların ayrıntısı doldurma rehberimizdedir.

Varsayımsal örnek. Yabancı ortaklı bir limited şirkete yetkilendirme sonucunu bildiren e-posta 9 Mart 2026’da ulaşırsa yatırımcı ve ortak bilgilerinin girişi için bir aylık süre 9 Nisan 2026’da dolar. Şirket 2025 yılı faaliyet bilgilerini en geç 31 Mayıs 2026’ya kadar EK-1 üzerinden kaydeder.

Yetkilendirme: E-TUYS’a kim, nasıl girer?

E-TUYS’ta işlem yapacak kişinin Bakanlık tarafından kullanıcı olarak yetkilendirilmesi gerekir. Bakanlığın E-TUYS sayfasına göre yetkilendirme talepleri, dilekçe, taahhütname ve kullanıcı yetkilendirme formu gibi belgelerle, Kayıtlı Elektronik Posta (KEP) vasıtasıyla Genel Müdürlüğün KEP adresine gönderilir; yetkilendirme sonuçlandıktan sonra yetkili kişi sisteme girip işlemleri başlatabilir. Yönetmelik (1 Haziran 2018 tarihli değişiklik metni) ve Bakanlık kılavuzuna göre bilinmesi gerekenler şunlardır; Yönetmelik sonraki Resmî Gazete değişiklikleriyle de güncellenmiş, başvuru usulü KEP’e taşınmıştır. Güncel konsolide metni Bakanlıktan veya Mevzuat Bilgi Sistemi’nden teyit edin:

• Kullanıcı, elektronik sertifika hizmet sağlayıcısından alınmış nitelikli elektronik sertifikaya (e-imza) sahip olmalıdır; başka amaçla alınmış ve süresi devam eden nitelikli sertifika E-TUYS için de kullanılabilir.
• Yetkilendirilecek kişi şirketin sahibi, çalışanı veya üçüncü bir kişi (ör. mali müşavir) olabilir; birden fazla kişi aynı anda yetkilendirilebilir. Taahhütname ve form her kişi için ayrı düzenlenir.
• Yetki, taahhütnamede belirtilen süreyle sınırlıdır; süre uzatımı için yeni taahhütname ve form gerekir ve süre bitiminden uzatıma kadar yetki askıya alınır.
• Yetkilendirilen kişinin işlemleri için kendi e-imzası kullanılır; başka bir kişinin e-imzasıyla giriş yapılamaz.
• Şirket unvan, adres gibi bilgilerini değiştirdiğinde Yönetmelik (m.15) kullanıcının bunları E-TUYS’ta güncellemesini öngörür (güncel kılavuzda bu alanlar MERSİS’ten çekilebilir; yukarıdaki nota bakın); vergi numarası değişirse yeniden yetkilendirme gerekir.
• Yetkinin sonlandırılması azilname ile yapılır.

Başvuru belgelerinin güncel örnekleri ve KEP usulü Bakanlığın E-TUYS sayfasında yayımlanır; belgeler zaman içinde değişebileceğinden başvuru günü kontrol edin. Mali müşavirinizin sizin adınıza kullanıcı olması yaygın bir çözümdür, ancak yetkiyi kimin kullandığını ve yetki süresini şirket içinde takip edin.

Şirket içinde sorumluluk dağılımı

E-TUYS bildirimleri çoğu zaman gecikir, çünkü tetikleyici olayı bilen kişi ile sistemi kullanan kişi farklıdır. Pratik bir dağılım şöyle olabilir:

• Yönetim veya hukuk: Sermaye artışı, hisse devri ve yabancı ortak girişi gibi olayları tarih ve belgeleriyle muhasebeye aynı gün bildirir.
• Muhasebe: Yıllık faaliyet verilerini bilanço kapanışına göre hazırlar, sermaye ödemelerini banka kayıtlarıyla eşleştirir ve bildirim takvimini tutar.
• Yetkili kullanıcı: E-imzasıyla bilgileri sisteme girer ve imzalar; yetki süresini ve e-imza sertifikasının geçerliliğini izler.
• Yönetici onayı: Gönderimden önce ortaklık yapısının ticaret sicili ve pay defteri kayıtlarıyla uyumunu kontrol eder.

E-TUYS, MERSİS ve vergi bildirimleri aynı şey mi?

İki sistem arasında bir bağ vardır: Yönetmelik (m.15) unvan, adres gibi değişikliklerin kullanıcı tarafından E-TUYS’ta güncellenmesini öngörür; Bakanlık kılavuzuna göre ise “Yatırımcı” sekmesindeki bu alanlar MERSİS’ten gelir, bu yüzden önce ticaret sicilinde ve MERSİS’te güncelleme yapılır. İşlem gününde güncel kılavuzu kontrol edin. Ortaklık değişikliği gibi bir işlem ticaret sicilinde, E-TUYS’ta ve muhasebe kayıtlarında ayrı ayrı yansıtılır; üç kaydın birbiriyle tutarlı olması gerekir.

Bildirim yapılmazsa ne olur?

Bildirim yükümlülüğü Yönetmelik m.5’ten doğar. Bu rehber, gecikmiş veya eksik bildirim için sabit bir yaptırım tutarı veya otomatik sonuç belirtmez; yaptırım konusunda 4875 sayılı Kanun’un ve Bakanlık uygulamasının güncel hâli esas alınmalıdır. Yatırım teşvik belgesi, çalışma izni ve diğer süreçler ayrı mevzuata tabidir. Bildirimi kaçırdığınızı fark ederseniz en kısa sürede kullanıcınızla formu tamamlayın ve Bakanlıktan gelebilecek yazılara dikkat edin.

Resmî kaynaklar

• Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı: E-TUYS (Yatırım Teşvik Sistemleri sayfası)
• Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı: E-TUYS Yatırımcı Bilgi Girişi Kılavuzu
• Resmî Gazete 1 Haziran 2018, 30438: Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik (TÜRMOB arşivi)
• Resmî Gazete 3 Temmuz 2012, 28342: Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik (irtibat büroları yıllık bildirimi, md.8/ç; TÜRMOB arşivi)
• Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu Uygulama Yönetmeliği’nin sonraki değişiklikleri (KEP usulü ve yetkilendirme): güncel konsolide metin için Mevzuat Bilgi Sistemi.

E-TUYS yetkilendirme ve bildirim desteği

E-TUYS bir izin veya onay sistemi değil, Bakanlığın yabancı yatırım bilgilerini aldığı ve teşvik işlemlerini yürüttüğü sistemdir. Celikel CPA, yabancı ortaklı şirketlerde ortaklık yapısı, sermaye ödemesi ve mali tablo verilerinin bildirim takvimiyle uyumlu hazırlanması konusunda muhasebe ve mali müşavirlik desteği sunar. Bakanlık adına yapılan yetkilendirme ve resmî yazışmalar şirket yetkililerinin imzası ve e-imzasıyla yürütülür; hizmet kapsamı önceden netleştirilir.

• Yabancı Yatırım Hizmetlerimizi inceleyin,
• Ekran adımları için Faaliyet Bilgi Formu doldurma rehberimize bakın,
• Yabancı şirket kuralları için Yabancı Şirket Kuruluşu rehberimizi inceleyin,
• E-TUYS bildirimleriniz için bizimle iletişime geçin.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir, güncel metni Bakanlıktan teyit edin.