Kısa yanıt
E-İrsaliye kimler için zorunlu, sevk sırasında hangi belgeler gerekir? GİB kapsamı, istisnalar ve kontrol adımları.
Ticari malın bir noktadan başka bir noktaya taşınmasında sevk irsaliyesi, mal hareketini belgelendirir. Bu belgenin elektronik düzenlenmesi gerekip gerekmediği mükellefin e-İrsaliye kapsamına ve işlem türüne bağlıdır.
GİB’in 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği ve ilgili teknik kılavuzları e-İrsaliye kapsamını, iletimini ve belge içeriğini belirler. Kapsama giren mükellefler, istisnalar saklı kalmak üzere sevk irsaliyelerini e-İrsaliye olarak düzenler. Kâğıt çıktı ve doğrulama adımları kullanılan sisteme ve güncel teknik kurallara göre uygulanır.
Bu rehber kapsamı kontrol etme, sevk öncesi belge düzenini kurma ve istisnaları teyit etme adımlarını açıklar. Belirli bir ciro veya faaliyet eşiğini kullanmadan önce 509 sayılı Tebliğin yürürlükteki metni ve GİB duyuruları kontrol edilmelidir.
1. E-İrsaliye zorunluluğu kimler için geçerlidir?
E-İrsaliye kapsamı, yalnızca tek bir genel ciro eşiğiyle belirlenmez. 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği’nde mükellef türü, faaliyet, hasılat ölçütü ve geçiş tarihi farklı bentlerle düzenlenmiştir. Bazı düzenlemeler belirli sektör veya lisans sahiplerini kapsar; bazıları e-Fatura kapsamı ve önceki dönem brüt satış hasılatı koşullarını birlikte arar. Bu nedenle işletme aşağıdaki sırayla kontrol etmelidir:
Kapsam Kontrolü
1. Mükellef türü / kayıt
(e-Fatura kaydı ve tebliğdeki kapsam koşulları)
2. Faaliyet ve lisans
(Tebliğde adı geçen sektör, ürün veya lisans koşulu)
3. Hasılat ve dönem
(İlgili hesap dönemi ve yürürlük tarihi)
- Tebliğdeki mükellef kapsamını belirleyin: e-Fatura kaydı, işletme türü ve ilgili dönemdeki brüt satış hasılatı gibi ölçütleri ilgili bentten okuyun.
- Faaliyet ve lisansları karşılaştırın: Tebliğde sayılan mal grupları veya özel düzenlemeye tabi sektörlerde faaliyet gösteren mükellefler için ayrı kapsam hükümleri olabilir. Faaliyeti “demir-çelik” ya da “akaryakıt” diye genel adlandırmak tek başına yeterli değildir.
- Geçiş tarihini teyit edin: Başlangıç tarihi, mükellefin kapsama giriş nedenine göre değişebilir. Önceki yıllardaki had ve tarihleri 2026’ya otomatik taşımayın.
GİB’in e-belge mevzuat ve kılavuz sayfasını ve 509 Sıra No.lu Tebliğin güncel metnini kontrol edin. Kapsamı belirlerken yalnızca sektör başlığına veya eski blog yazılarındaki sabit TL rakamına güvenmeyin.
2. E-İrsaliye Düzenleme ve Sevkiyat Kuralları
- Sevk zamanı: Belge, mal hareketine ilişkin mevzuat ve teknik düzenlemeye uygun zamanda oluşturulup iletilmelidir. Sevkiyat başladıktan sonra belgeyi geriye dönük düzenlemek güvenli bir yöntem değildir; sistem kesintisi ve diğer istisnalar için GİB kılavuzundaki özel kurallar uygulanır.
- Zorunlu bilgiler: Mal, taraflar, sevk adresi ve taşıma bilgileri dahil belge alanları teknik kılavuza göre doldurulur. Şoför veya araç bilgisi için her işlemde aynı alanların zorunlu olduğunu varsaymayın; taşıma şekline ve düzenleme senaryosuna göre kontrol edin.
- Belgenin sunulması: Elektronik belgenin araçta veya denetimde nasıl ibraz edileceği güncel teknik düzenlemeye göre belirlenir. Karekod ve çıktı gereksinimlerini kullanılan sistemin geçerli kılavuzundan teyit edin.
3. Belge eksikliği ve yaptırım riski
Belge düzenleme veya taşıma sırasında ibraz yükümlülüğünün ihlali VUK kapsamında ceza riski doğurabilir. Ceza türü ve tutarı, ihlalin niteliği, belge, tespit sayısı ve ilgili yılda geçerli VUK hükümlerine göre belirlenir. Bu nedenle “her sevkiyatta mal bedelinin yüzde 10’u” veya mallara otomatik el koyma gibi genellemeler yapılmamalıdır. Sevk evrakı eksikliği tespit edildiğinde tutanak ve izlenecek süreç somut olayın koşullarına göre değerlendirilir.
E-İrsaliye ve Lojistik Muhasebe Danışmanlığı
E-İrsaliye kapsamının değerlendirilmesi ve sevk belgelerinin muhasebe iş akışına bağlanması için Celikel CPA, şirketlere mali müşavirlik desteği sunmaktadır. Taşıma, gümrük veya ürün uygunluğu hizmetleri bu kapsamda değildir.
- Muhasebe Hizmetlerimizi inceleyin,
- E-Fatura detayları için E-Fatura vs E-Arşiv Rehberimize bakın,
- E-İrsaliye geçişiniz için bizimle hemen iletişime geçin.
Resmî kaynaklar
- GİB — Elektronik belge mevzuatı ve teknik kılavuzları
- GİB — 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği, güncel metin (e-belge geçiş zorunlulukları)
Türkiye’de uygulama desteğine mi ihtiyacınız var?
Muhasebe, vergi, bordro veya şirket işlemlerinizin somut durumunu ruhsatlı bir mali müşavirle değerlendirin.
Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
E-İrsaliye yerine “İrsaliyeli Fatura” kesilebilir mi?
E-Fatura veya E-Arşiv Fatura üzerinde düzenleme tarihi yanında “düzenleme saati ve dakikası” yazılır ve üzerine “İrsaliye yerine geçer” kaşesi vurulursa; mal faturayla birlikte teslim edildiğinde ayrıca sevk irsaliyesi aranmaz.
Alıcı E-İrsaliye mükellefi değilse nasıl düzenlenir?
Satıcı e-İrsaliye kullanıcısıysa, alıcının kayıt durumuna göre GİB’in sanal alıcı ve belge sunum kurallarını izler. Şoföre verilecek çıktı/erişim biçimi ilgili güncel teknik kılavuz ve sevkiyat senaryosuna göre belirlenir.