Kısa yanıt
Antrepo rejiminde mal devri, KDV beyanı ve depolama hizmetlerini; transit ticarette gümrük ve vergi uygulamasından ayırarak açıklıyoruz.
Gümrük antreposu ve transit ticaret, malların gümrük statüsü ve teslim yeri bakımından farklı işlemlerdir. Antrepoda bulunan eşyanın devri, antrepo rejimi devam ederken gümrük gözetimi ve kayıtları altında yapılır; transit ticaret ise malın nerede bulunduğu, teslimin nerede gerçekleştiği ve satış zincirine göre ayrıca değerlendirilir.
KDV Kanunu’nun 16/1-c maddesi belirli gümrük rejimleri altındaki eşya teslimlerini kapsar. İstisna, antrepodaki her teslim veya depolama hizmetine kendiliğinden uygulanmaz. Teslimin rejim sürerken ve eşya serbest dolaşıma girmeden yapılıp yapılmadığı, KDV beyannamesindeki istisna kodu ve antrepo kayıtları birlikte kontrol edilmelidir. Antrepo ve terminal hizmetlerinin KDV değerlendirmesi ayrı hükümlere tabidir.
Bu rehber, mal teslimi ile depolama hizmetini ve transit ticaretin ayrı vergisel incelemesini birbirinden ayırır. Sözleşme, fatura, gümrük statüsü ve fiilî teslim akışı işlem bazında doğrulanmalıdır.
1. Gümrük Antreposu Nedir ve Sağladığı 3 Büyük Avantaj?
Gümrük antreposu; gümrük gözetimi altında bulunan eşyanın veya henüz ithalat vergileri ödenmemiş yabancı malların konulduğu gümrüklü depolardır:
[ Antrepo Rejiminde Temel İşlemler ]
│
┌───────────────────────────────────────┼───────────────────────────────────────┐
▼ ▼ ▼
[ Gümrük gözetimi ] [ Rejim ve kayıt kontrolü ] [ Teslim ve beyan incelemesi ]
(Eşyanın statüsü korunur) (Süre ve belgeler izlenir) (KDV koşulları ayrıca test edilir)- Vergilerin doğduğu aşama: Eşya serbest dolaşıma sokulmadığı sürece ithalat vergilerinin tahakkuk zamanı ve sorumlusu gümrük rejimine göre belirlenir. Antrepoda bekleme, vergilerin hiçbir koşulda doğmayacağı anlamına gelmez.
- Mal teslimi ve KDV: Rejim altındaki antrepo eşyasının tesliminde KDVK 16/1-c istisnası uygulanabiliyorsa işlem KDV beyannamesinde ilgili istisna koduyla gösterilir. GİB açıklamalarında bu işlem için 235 kodu yer alır; istisna beyan dışı bırakılmaz.
- Depolama hizmeti: Antrepo işletmesi ve terminal hizmetleri mal tesliminden ayrı incelenir. Hizmetin sağlayıcısı, niteliği ve ilgili kanuni şartlar doğrulanmadan 16/1-c kapsamında KDV’siz kabul edilmemelidir.
2. Transit Ticaret Nedir ve Nasıl Yapılır?
Transit Ticaret; yurt dışındaki bir ülkeden (örneğin Çin veya Almanya) satın alınan malın, Türkiye gümrük bölgesine hiç sokulmadan veya serbest bölge/antrepoya alınıp millileştirilmeden doğrudan üçüncü bir ülkeye (örneğin Mısır veya Rusya) satılmasıdır:
[ Çin Satıcısı ] ───────► (Mal Doğrudan Gider) ───────► [ Mısır Alıcısı ]
│ ▲
▼ Fatura (100.000 USD) │ Fatura (130.000 USD)
[ TÜRK ŞİRKETİ (Transit Tüccar) ] ─────────────────────────────┘
- Gümrük ve KDV sonucu: Malın konumu ve teslim akışına göre ayrıca belirlenir
- Fatura ve beyan: İşlem bazında KDV ve kambiyo kuralları kontrol edilir
- Ticari kazanç: Kurumlar vergisi hesabında mevzuata göre değerlendirilir3. Transit Ticarette Fatura ve Banka Kuralları
- Fatura Kesimi: Belge türü, alıcının yeri, satıcının sıfatı ve malın sevk/teslim akışına göre belirlenir. “Transit ticaret” adı tek başına fatura veya KDV sonucu tayin etmez.
- KDV Beyannamesi: Mal Türkiye’de değilken yapılan alım-satımın KDV kapsamı ve beyanı, teslimin nerede gerçekleştiği ve işlemin tarafları incelenerek belirlenir. Her işlemi otomatik olarak “%0 KDV” veya beyan dışı saymayın.
- Gümrük ve kambiyo belgeleri: Eşya Türkiye gümrük bölgesine giriyor, antrepoya alınıyor veya başka bir rejime tabi oluyorsa ilgili beyan ve izinler ayrıca doğabilir. Banka aracılığıyla yürütülen ödeme ve bildirimler de güncel kambiyo kurallarına göre teyit edilmelidir.
Transit Ticaret ve Gümrük Muhasebesi Danışmanlığı
Antrepo devir sözleşmeleri, transit ticaret fatura ve banka formları, uluslararası döviz transferleri ve dış ticaret vergi optimizasyonu için Celikel CPA, şirketlere profesyonel mali danışmanlık sunmaktadır.
- Dış Ticaret Hizmetlerimizi inceleyin,
- İhracat kuralları için İhracat KDV İstisnası Rehberimize bakın,
- Transit ticaret planlamanız için bizimle hemen iletişime geçin.
Resmî kaynaklar
- GİB — KDV Genel Uygulama Tebliği
- GİB — Antrepo rejimi altındaki teslimde KDV istisnası ve beyan uygulaması
- Ticaret Bakanlığı — Geçici depolama, antrepo ve serbest bölgeler
Türkiye’de uygulama desteğine mi ihtiyacınız var?
Muhasebe, vergi, bordro veya şirket işlemlerinizin somut durumunu ruhsatlı bir mali müşavirle değerlendirin.
Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
Transit ticaret kârı üzerinden Kurumlar Vergisi ödenir mi?
Türkiye’de kurumlar vergisi mükellefi şirketin ticari kazancı, ilgili vergi dönemi ve yürürlükteki oranlar çerçevesinde değerlendirilir. Vergi matrahı yalnız satış bedeli ile alış bedeli arasındaki farktan ibaret olmayabilir; giderler, kur farkları ve diğer vergi kuralları dikkate alınır.
Antrepo içindeki mal teslimi KDV beyannamesinde gösterilir mi?
İstisna koşulları karşılanıyorsa teslim KDVK 16/1-c kapsamında değerlendirilir ve ilgili istisna koduyla beyan edilir. GİB’in açıklamalarında antrepo rejimi altındaki teslim için 235 kodu kullanılır. Antrepo/terminal hizmetleri ise ayrı hüküm ve şartlara tabidir.
Transit ticarette İBKB gerekir mi?
Transit ticaret işlemlerinin kambiyo ve belge süreci, malın hareketi, tarafların yerleşikliği ve ödeme akışına göre değerlendirilmelidir. “Transit ticaret” etiketi tek başına İBKB gerekip gerekmediğini belirlemez; işlem öncesinde aracı bankadan ve gerektiğinde kambiyo danışmanından yazılı teyit alın.