Adat Hesaplama 2026 | Cari Hesap Faizi

Adat hesaplama nedir?

Adat hesaplama, belirli bir bakiyenin belirli gün sayısı boyunca taşıdığı finansman etkisini yıllık faiz oranıyla hesaplar. Temel formül şöyledir:

Bakiye × yıllık faiz oranı × gün sayısı ÷ gün esası

Cari hesapta dönem içinde tahsilat, yeni borç verme veya faiz oranı değişikliği varsa bütün dönem tek bakiyeyle hesaplanmamalıdır. Aşağıdaki araç, her hareket tarihinde dönemi böler ve her alt dönemin faizini ayrı hesaplar.

Adat hesaplama aracı

Başlangıç ve bitiş tarihini, açılış bakiyesini ve belgelendirdiğiniz yıllık emsal faiz oranını girin. Dönem içindeki hareketleri tarih sırasına göre ekleyebilirsiniz. KDV alanı otomatik bir hukuki sonuç değildir; yalnız işleminize KDV uygulanacağı ayrıca belirlendiyse seçilmelidir.

Dönem sonu vadeli senet değerlemesi için reeskont hesaplama aracını kullanabilirsiniz. İlişkili taraf işlemlerinin daha geniş risk görünümü için transfer fiyatlandırması risk analizine geçin.

Sonuç nasıl yorumlanmalı?

Şirketin ilişkili kişiden alacağı

Şirketin ortağa veya başka bir ilişkili kişiye kaynak kullandırması, Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 13. maddesi kapsamında ödünç para verme ve finansman hizmeti olarak değerlendirilebilir. İşlem bedelinin emsallere uygun olması ve oranı destekleyen kayıtların saklanması gerekir 1.

Şirketin ilişkili kişiye borcu

Şirketin ortaktan veya grup şirketinden kaynak kullanması yalnız adat faizi açısından değerlendirilmez. Örtülü sermaye, transfer fiyatlandırması, stopaj, KDV ve sözleşme koşulları da işlem özelinde incelenmelidir. Araç bu vergisel sınıflandırmayı yapmaz.

Faiz oranı neden otomatik gelmiyor?

Her cari hesap için geçerli tek bir “resmî adat oranı” yoktur. Para birimi, vade, teminat, borçlunun kredi riski, işlem tarihi ve karşılaştırılabilir finansman koşulları farklı olabilir. KVK 13, ilişkili kişiler arasındaki fiyat veya bedelin bağımsız taraflar arasındaki koşullara uygun olmasını ve hesaplamaya ait kayıtların saklanmasını ister 1.

Bir banka kredisinin grup şirketine aynı koşullarla aktarılması bile finansman hizmeti niteliğini ortadan kaldırmaz. GİB’in konuya ilişkin açıklamasında, ilişkili kişiye verilen finansman hizmeti karşılığında emsale uygun bir bedel aranacağı belirtilmektedir 2.

360 gün mü, 365 gün mü kullanılmalı?

Araç iki yöntemi de destekler:

| Gün esası | Hesap yaklaşımı | Kullanım notu | |---|---|---| | 365 | Fiilî takvim yılı yaklaşımı | Sözleşme ve karşılaştırılabilir veri bu esası kullanıyorsa | | 360 | Finansal yıl yaklaşımı | Kredi sözleşmesi veya emsal veri 360 gün esaslıysa |

Seçim rastgele yapılmamalıdır. Sözleşme, kullanılan karşılaştırılabilir faiz verisi ve şirketin tutarlı muhasebe politikası aynı gün esasını desteklemelidir. Başlangıç ve bitiş tarihi arasındaki fiilî gün sayısı araç tarafından hesaplanır; bitiş günü yeni dönemin başlangıcı kabul edilir.

Adat faizinde KDV nasıl ele alınır?

Finansman hizmetinin KDV durumu işlemin taraflarına ve niteliğine göre belirlenmelidir. GİB’in ilişkili taraf finansmanına ilişkin özelgelerinde, ortağa borç verme veya ortaktan borç alma işlemlerinin finansman temin hizmeti sayıldığı ve hizmet bedeli niteliğindeki faiz üzerinden KDV hesaplanabildiği örnekler bulunmaktadır 3.

Bu nedenle araçta KDV varsayılan olarak zorunlu tutulmaz. “KDV hesapla” seçeneği yalnız muhasebe ve vergi değerlendirmesi sonucunda işlemin KDV’ye tabi olduğu belirlendiyse kullanılmalıdır. Gösterilen KDV, fatura düzenleme zamanı, sorumlu sıfatıyla KDV veya indirilecek KDV sonucunu tek başına belirlemez.

Sağlıklı bir adat dosyasında hangi kayıtlar bulunmalı?

• Cari hesabın açılış bakiyesi ve işlem bazındaki hareket dökümü
• Her hareketin tarihi, açıklaması ve dayanak belgesi
• Kullanılan faiz oranının kaynağı ve emsal çalışması
• Para birimi, vade, teminat ve kredi riski değerlendirmesi
• 360 veya 365 gün seçiminin dayanağı
• Faiz faturası, KDV ve varsa stopaj değerlendirmesi
• İlişkili kişi ve transfer fiyatlandırması raporlama kontrolü
• Ortaktan kullanılan fonlarda örtülü sermaye analizi

Adat tablosu yalnız hesaplama cetvelidir. İşlemin muhasebeleştirilmesi ve vergi beyannamelerine etkisi için muhasebe hizmetleri, vergi hizmetleri ve mali müşavirlik danışmanlığı birlikte değerlendirilmelidir.

Araç hangi durumlarda yeterli değildir?

Araç aşağıdaki konularda otomatik karar vermez:

• Kullanılan faiz oranının gerçekten emsallere uygun olup olmadığı
• İşlemin örtülü sermaye veya örtülü kazanç dağıtımı oluşturup oluşturmadığı
• KDV, stopaj ve fatura yükümlülüğünün hangi tarafta doğduğu
• Dövizli bakiyelerde kur farkı ve değerleme işlemleri
• Birden fazla para biriminin aynı hesapta netleştirilmesi
• Gecikme faizi, temerrüt faizi veya bileşik faiz uygulanması

Dosyanızdaki finansman dışındaki ilişkili işlemleri de taramak için transfer fiyatlandırması risk analizi aracını kullanabilirsiniz. İngilizce karar rehberi için Turkey transfer pricing guide sayfasını da inceleyebilirsiniz.

Celikel CPA nasıl destek olur?

Cari hesap ekstresini muhasebe kayıtlarıyla mutabık hale getirir, hareketleri dönemlere ayırır, faiz oranı dayanağını inceler ve KDV/stopaj/örtülü sermaye etkisini birlikte değerlendiririz. Hesap sonucunu doğrudan fatura veya beyannameye taşımadan önce işlemin taraflarını, para birimini ve sözleşme koşullarını kontrol ederiz.

Adat ve ilişkili taraf işlemleri için görüşme planlayın

Resmî kaynaklar

• [1] 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu, Madde 13 — Gelir İdaresi Başkanlığı

• [2] İlişkili kişiye kullandırılan kredinin finansman hizmeti niteliği — GİB özelgesi

• [3] Ortağa verilen ve ortaktan alınan borçların faiz ve KDV değerlendirmesi — GİB özelgesi

• [4] Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı Hakkında Genel Tebliğ — GİB güncel metni

Sık sorulan sorular

Adat hesaplamasında hangi faiz oranı kullanılmalı?

İşlemin para birimi, vadesi, teminatı ve tarafların risk profiliyle uyumlu emsal faiz oranı kullanılmalıdır. Her şirket ve her dönem için geçerli tek bir otomatik oran yoktur. Oranın banka teklifi, kredi sözleşmesi, piyasa verisi veya transfer fiyatlandırması analiziyle desteklenmesi gerekir.

Araç KDV’yi otomatik hesaplıyor mu?

Yalnız “KDV hesapla” seçeneğini işaretlerseniz hesaplar. Bu seçenek işlemin KDV’ye tabi olduğu anlamına gelmez. Tarafların mükellefiyet durumu, finansman hizmetinin yönü ve işlem koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.

Bakiye dönem içinde değişirse ne yapmalıyım?

Tahsilat veya yeni borç verme hareketini tarih ve tutarla ekleyin. Araç hareket tarihine kadar eski bakiye üzerinden, hareket tarihinden sonra yeni bakiye üzerinden faiz hesaplar. Oran aynı tarihte değişiyorsa “Yeni yıllık oran” alanını da doldurun.

Adat hesabı transfer fiyatlandırması raporu yerine geçer mi?

Hayır. Araç matematiksel faiz tutarını hesaplar. Emsal oran seçimi, karşılaştırılabilirlik analizi, ilişkili kişi kapsamı ve belge yükümlülükleri ayrıca çalışılmalıdır.

Hesaplama sırasında bilgilerim kaydediliyor mu?

Hayır. Hesaplama tarayıcı içinde yapılır. Bakiye, oran ve hareket tutarları sunucuya veya Analytics’e gönderilmez; Analytics olayında yalnız aracın tamamlandığı bilgisi yer alır.