Kısa yanıt
Dahilde İşleme Rejimi ve DİİB: şartlı muafiyet ile geri ödeme sistemi, teminat, ithalat vergileri, ihracat taahhüdü ve kapatma süreci.
Türkiye’deki imalatçı ihracatçıların dünya pazarlarında küresel rakipleriyle rekabet edebilmesi için hammadde, yardımcı madde ve ambalaj malzemelerini dünya piyasa fiyatlarından temin edebilmesi doğrudan maliyet avantajı ve operasyonel rekabet gücü sağlar.
Ticaret Bakanlığınca yürütülen Dahilde İşleme Rejimi (DİR), ihracat ürününün üretiminde kullanılacak girdilerin rejim ve belge şartlarıyla ithal edilmesini sağlar. Şartlı muafiyette vergiler, kapsam dahilindeki eşya ve vergiler için teminata bağlanır; geri ödeme sisteminde ithalat sırasında tahsil edilen vergiler, taahhüdün yerine getirilmesi ve şartların sağlanması halinde geri ödenebilir. Her vergi ve mali yükümlülüğün otomatik olarak sıfırlandığı söylenemez: örneğin DİR Tebliği, işleme malzemesi ithalatında KDV ve ÖTV’nin tahsil edileceğini ve ticaret politikası önlemlerinin uygulanacağını düzenler.
Bu rehberde, 2026 yılı güncel mevzuatıyla Dahilde İşleme Rejimi başvuru şartlarını, şartlı muafiyet sistemini, teminat çözme adımlarını ve DİİB taahhüt kapatma sürecini inceliyoruz.
Dahilde İşleme Rejiminin (DİR) Çalışma Modeli
Dahilde İşleme Rejimi (DİR) Döngüsü
1. Adım: Teminatlı Girdi İthalatı
Rejim kapsamındaki vergiler teminata bağlanır
Girdi, izin/belgedeki kullanım ve miktarlarla sınırlıdır
Vergi türü ve eşya istisnaları ayrıca kontrol edilir
2. Adım: İhracat ve Teminatın Çözümü
İthal edilen girdi izin şartlarıyla işlenir
İşlem görmüş ürün taahhüt uyarınca ihraç edilir
Kapatma sonrası teminatın iadesi talep edilir
1. DİR Kapsamında Sağlanan 5 Büyük Mali Teşvik
- Şartlı muafiyet: Uygun girdi ithalatında rejim kapsamındaki ithalat vergileri teminat karşılığı ertelenebilir; ithalat türü ve malzeme cinsine göre istisnalar vardır.
- Geri ödeme: Vergiler ithalat sırasında ödenir; usulüne uygun ihracat ve rejim şartları kanıtlandığında geri ödeme gündeme gelebilir.
- Ticaret politikası önlemleri: Uygulama seçilen sistem ve eşyanın tabi olduğu mevzuata göre değişir. Anti-damping, ilave gümrük vergisi ve diğer mali yükümlülükleri genel olarak muaf saymayın; tarife pozisyonu ve ülke menşei üzerinden gümrük müşaviriyle kontrol edin.
- KKDF ve ödeme şekli: KKDF sonucu finansman ve ithalatın ödeme biçimi ile yürürlükteki KKDF düzenlemelerine göre ayrıca incelenmelidir; DİR belgesi tek başına tüm vadeli ithalatları fondan muaf kılmaz.
- Yurt içi alım ve tecil-terkin: KDVK Geçici 17, geçerli DİİB ve belge kapsamındaki uygun mal teslimlerinde, ihracat ve belgelendirme koşullarıyla uygulanabilir. Her yerli alım veya hizmet için otomatik KDV’siz işlem değildir.
2. Şartlı Muafiyet Sistemi vs Geri Ödeme Sistemi
- Şartlı Muafiyet Sistemi: Rejimde teminat kapsamına giren ithalat vergileri, yetkili gümrük idaresinin kabul ettiği teminatla güvence altına alınır. Teminat türü/oranı ve muafiyetler belge sahibi, eşya ve mevzuat koşullarına bağlıdır.
- Geri Ödeme Sistemi: İthalat sırasında vergi tahsil edilir; taahhüt edilen ihracat ve diğer şartlar yerine getirilirse kapsam dahilindeki tutar için geri ödeme başvurusu yapılabilir. Ticaret politikası önlemleri ve teknik mevzuat yükümlülükleri bu sistemde uygulanabilir.
3. DİİB Belgesi Başvurusu ve Taahhüt Kapatma
- E-İmza ile Başvuru: Ticaret Bakanlığı Destek Yönetim Sistemi (DYS) portalı üzerinden kapasite raporu, hammadde sarfiyat tablosu ve ihracat bağlantıları sisteme yüklenir.
- Belge süresi: İzin/belge süresi, ürün, üretim ve ihracat takvimi ile ilgili mevzuat çerçevesinde belirlenir; tüm sektörler için sabit 12 ay kabul edilmemelidir. Uzatma imkanı ve süreleri de güncel tebliğ ve belge şartlarına tabidir.
- Taahhüt Kapatma: İthal edilen hammadde miktarının ihraç edilen mamul bünyesinde kullanıldığı gümrük beyannameleri ve sarfiyat tablolarıyla ispatlanarak Bakanlıktan DİİB Kapatma Yazısı alınır ve teminat mektubu bankadan serbest bırakılır.
Dış Ticaret ve DİR Belgesi Danışmanlığı
DİİB süreçlerinin muhasebe ve vergi boyutunun değerlendirilmesi için Celikel CPA, sanayici ve ihracatçılara mali danışmanlık sunmaktadır.
- Dış Ticaret Hizmetlerimizi inceleyin,
- İhracat kuralları için İhracat KDV İstisnası Rehberimize bakın,
- DİR danışmanlığı için bizimle hemen iletişime geçin.
Resmî kaynaklar
- Dahilde İşleme Rejimi: güncel sistem açıklaması ve mevzuat (Ticaret Bakanlığı)
- Dahilde İşleme Rejimi Tebliği 2006/12: şartlı muafiyet ve girdi istisnaları (Ticaret Bakanlığı)
- KDV Genel Uygulama Tebliği: Geçici 17 tecil-terkin şartları (GİB)
- DİR başvuru kılavuzları (Ticaret Bakanlığı)
Türkiye’de uygulama desteğine mi ihtiyacınız var?
Muhasebe, vergi, bordro veya şirket işlemlerinizin somut durumunu ruhsatlı bir mali müşavirle değerlendirin.
Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
İhracat taahhüdü yerine getirilemezse ne olur?
İhracat taahhüdünün kapatılamaması halinde yaptırım ve tahsilat; eksik kalan taahhüt, ithal edilen eşya, rejim türü, teminat ve Gümrük Kanunu/DİR mevzuatındaki ihlal hükümlerine göre belirlenir. Her olayda otomatik olarak “iki kat para cezası” uygulanacağı söylenemez; dosya için Bakanlık ve gümrük idaresi süreçleri incelenmelidir.
DİİB sahibi firmalar yurt içinden girdi alırken KDV öder mi?
KDV Kanunu’nun Geçici 17. maddesindeki şartları taşıyan teslimlerde tecil-terkin uygulanabilir. Bunun için geçerli belge, yetkili alıcı/tedarikçi, belge kapsamındaki girdi ve ihracat taahhüdü gibi koşullar sağlanmalıdır; her yurt içi alım otomatik olarak KDV’siz değildir.