Kısa yanıt
Şirket demirbaş ve makinelerinde amortisman ayırma. VUK 315 Normal Amortisman, VUK Mükerrer 315 Azalan Bakiyeler (Hızlandırılmış) yöntemi ve faydalı ömür.
Şirketlerin ticari faaliyetlerini yürütmek amacıyla satın aldıkları bilgisayarlar, ofis mobilyaları, üretim makineleri, kamyonlar ve binalar gibi duran varlıklar zamanla aşınır, yıpranır ve değer kaybeder.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun (VUK) 313-321. maddeleri uyarınca Amortisman; bir yıldan fazla kullanılan ve yıpranmaya tabi olan iktisadi kıymetlerin maliyet bedelinin, Maliye Bakanlığı’nca belirlenen “Faydalı Ömür” süreleri boyunca her yıl gider yazılarak vergi matrahından düşülmesini sağlayan temel bir maliyet dağıtım mekanizmasıdır.
Bu rehberde Normal (Eşit Paylı) Amortisman ile Azalan Bakiyeler Yöntemi arasındaki temel farkları inceliyoruz. Vergi hesabında kullanılacak faydalı ömür ve oran, kıymetin niteliğine göre GİB’in güncel amortisman listesinden belirlenmelidir.
1. Normal Amortisman Yöntemi (Eşit Paylı Amortisman)
VUK 315. maddesi uyarınca:
- Duran varlığın iktisap bedeli, faydalı ömür süresine bölünerek her yıl eşit tutarda amortisman gideri yazılır.
Yıllık Amortisman Oranı = 1 / Faydalı Ömür (Yıl)
Yıllık Amortisman Gideri = Maliyet Bedeli × Amortisman Oranı
Örnek: 100.000 TL bedelle satın alınan ve faydalı ömrü 5 yıl (%20 oran) olan bir sunucu için her yıl:
100.000 × %20 = 20.000 TL amortisman gideri yazılır. 5. yılın sonunda varlık tamamen itfa edilir.
2. Azalan Bakiyeler Yöntemi (Hızlandırılmış Amortisman)
VUK Mükerrer 315. maddesi uyarınca bilanço esasına göre defter tutan mükellefler azalan bakiyeler yöntemini seçebilir. Bu yöntem giderin yıllara dağılımını değiştirir; tek başına toplam vergi avantajı veya nakit tasarrufu garantilemez:
- Oran Kuralı: Normal amortisman oranının 2 katı uygulanır (Ancak yasal azami oran %50’yi geçemez).
- Matrah Kuralı: Amortisman, tarihi maliyet üzerinden değil; geçmiş yıllarda ayrılan amortismanlar düşüldükten sonra kalan “Net Defter Değeri” üzerinden hesaplanır.
Normal vs Azalan Bakiyeler Karşılaştırma
1. Normal Amortisman
Her yıl EŞİT gider (Örn: 20.000 TL)
Standart amortisman oranı (%20)
Gideri faydalı ömre eşit dağıtır
2. Azalan Bakiyeler
İlk yıllar ÇOK YÜKSEK gider (Örn: 40.000 TL)
2 Katı oran uygulanır (%40)
Giderin daha büyük kısmını ilk yıllara taşır
3. Yaygın Duran Varlıkların Faydalı Ömür ve Oran Tablosu
| Varlık Türü | VUK Faydalı Ömür | Normal Amortisman Oranı | Azalan Bakiyeler Oranı |
|---|---|---|---|
| Bilgisayar ve çevre birimleri | 4 Yıl | %25 | %50 (Tavan) |
| Bilgisayar yazılımları | 3 Yıl | %33,33 | %50 (Tavan) |
| Binek otomobiller | 5 Yıl | %20 | %40 |
| Ofis Mobilyaları ve Demirbaşlar | 5 Yıl | %20 | %40 |
| Sanayi ve İmalat Makineleri | 10 Yıl | %10 | %20 |
| Betonarme Fabrika ve İdare Binaları | 50 Yıl | %2 | %4 |
4. Amortisman Muhasebe Kaydı (770 ve 257 Hesaplar)
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| 770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ (Amortisman Giderleri) | 20.000 TL | |
| 257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR | 20.000 TL |
(Duran varlığın yıllık amortisman kaydı)
Sabit Kıymet ve Amortisman Yönetimi Danışmanlığı
Duran varlık envanteri, amortisman simülasyonları ve hızlandırılmış amortisman yöntemiyle vergi tasarrufu planlaması için Celikel CPA, şirketlere profesyonel mali danışmanlık sunmaktadır.
- Muhasebe Hizmetlerimizi inceleyin,
- Varlık yenileme için Yenileme Fonu Rehberimize bakın,
- Amortisman planlamanız için bizimle hemen iletişime geçin.
Resmî kaynaklar
- VUK 315 ve Mükerrer 315 (GİB)
- 333 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği: amortisman listesi ve faydalı ömür açıklamaları (GİB)
İlgili rehberler
Binek otomobillerde ilk yıl amortisman hesabını ayrıca inceleyin:
Türkiye’de uygulama desteğine mi ihtiyacınız var?
Muhasebe, vergi, bordro veya şirket işlemlerinizin somut durumunu ruhsatlı bir mali müşavirle değerlendirin.
Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
Azalan bakiyelerden normal amortismana dönülebilir mi?
Evet! Azalan bakiyeler yöntemini seçen bir mükellef dilediği yıl normal amortismana dönebilir (Kalan net değer kalan yıla eşit bölünür). Ancak normal amortismana başlayan bir mükellef sonradan azalan bakiyelere GEÇEMEZ.
Boş arsa ve araziler için amortisman ayrılır mı?
Kural olarak boş arsa ve araziler için amortisman ayrılmaz. VUK 314’te, tarım işletmelerindeki belirli tesisat ve yollar ile işletme faaliyetleri sonucu değeri azalan maden sahaları için ayrı hükümler bulunur; istisna taşınmazın niteliğine ve kullanımına göre değerlendirilir.