Kısa yanıt
VUK 328 ve 329 kapsamında yenileme fonunun koşulları, fonun kullanım süresi ve amortisman mahsubu hakkında rehber.
Şirketlerin aktiflerinde kayıtlı ticari araçları, makineleri, bilgisayar sistemlerini veya üretim tesislerini satarak yenilemek istemesi durumunda karşılaştıkları en büyük maliyet kalemi Duran Varlık Satış Kârı Vergisidir.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 328 ve 329. maddelerindeki yenileme fonu, kanuni şartlarla satış kârının veya sigorta tazminatı fazlasının özel fon hesabında geçici olarak tutulmasına imkân verir. Bu, kârın kalıcı biçimde vergiden istisna edilmesi değildir: fon, yeni iktisadi kıymetin amortismanlarına mahsup edilir veya süre/şartlar gerçekleştiğinde kazanca eklenir.
Bu rehberde, 2026 yılı güncel mevzuatıyla Yenileme Fonu ayırma şartlarını, 549 Özel Fonlar muhasebe kaydını ve yeni varlık amortisman mahsubunu inceliyoruz.
Yenileme Fonu Nasıl Çalışır?
VUK 328 Yenileme Fonu Akış Şeması
1. Adım: Eski Makine / Araç Satışı 2. Adım: 549 Özel Fon Hesabı
- Net Defter Değeri: 200.000 TL - Satış Kârı olan 800.000 TL
- Satış Bedeli: 1.000.000 TL Gelir yazılmaz!
- Satış Kârı: 800.000 TL - Pasifte yasal süreyle izlenir.
3. Adım: Yeni Makine Alımı
- Yeni alınan makinenin yıllık
amortismanları bu fondan düşülür!
1. Yenileme Fonu Ayırmanın 3 Yasal Şartı
- Bilanço Esasına Göre Defter Tutmak: Fon uygulamasından yalnızca bilanço usulüne tabi gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri (Ltd, A.Ş., bilanço şahıs) yararlanabilir.
- Yenileme Zorunluluğu veya Yönetim Kurulu Kararı: Satılan iktisadi kıymetin yenilenmesinin işin niteliğine göre zorunlu bulunması veya şirket yönetim organı (Müdürler Kurulu / Yönetim Kurulu) tarafından yenileme kararı alınmış olması şarttır.
- Aynı Türden Yeni Varlık Alımı: Satılan varlığın yerine aynı işlevi görecek benzer bir iktisadi kıymetin (örneğin kamyon satılıp yerine yeni kamyon, CNC makinesi satılıp yeni CNC makinesi) satın alınması gerekir.
2. 3 Yıllık Süre Kuralı ve Yeni Varlık Amortisman Mahsubu
- 3 Yıl Bekletme: Satışın yapıldığı yılı izleyen üçüncü takvim yılının sonuna kadar fon pasifte korunur.
- Amortisman Mahsubu: Yeni alınan varlık için her yıl hesaplanan normal amortisman tutarları gider yazılmaz; bilançodaki 549 Yenileme Fonu bakiyesinden mahsup edilerek fon sıfırlanır.
- 3 Yılda Yeni Varlık Alınmazsa: Eğer 3 yıl içinde yeni bir iktisadi kıymet satın alınmazsa, fon hesabında bekleyen tutar 3. yılın Kurumlar Vergisi matrahına eklenerek vergilendirilir.
3. Sigorta Tazminatlarında Yenileme Fonu (VUK 329)
Yangın, deprem, kaza veya sel nedeniyle tamamen veya kısmen hasara uğrayan şirket varlıkları için sigorta şirketlerinden tahsil edilen tazminatlar:
- Varlığın net defter değerini aşarsa, aradaki tazminat fazlası kâr yazılmayıp yine Yenileme Fonuna alınarak varlığın tamiri veya yenisinin alımında kullanılabilir.
Duran Varlık ve Vergi Planlaması Danışmanlığı
Duran varlık satış kârlarının vergi erteleme simülasyonları, 549 hesap kurguları ve amortisman mahsup tabloları için Celikel CPA, şirketlere profesyonel vergi danışmanlığı sağlamaktadır.
- Vergi Hizmetlerimizi inceleyin,
- Şirket araç kuralları için Şirket Üzerine Araç Alımı rehberimize bakın,
- Vergi planlamanız için bizimle hemen iletişime geçin.
Türkiye’de uygulama desteğine mi ihtiyacınız var?
Muhasebe, vergi, bordro veya şirket işlemlerinizin somut durumunu ruhsatlı bir mali müşavirle değerlendirin.
Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
Satılan binek otomobiller için de yenileme fonu ayrılabilir mi?
Evet! Şirket aktifine kayıtlı binek otomobilin satışından doğan kâr için de şirket yönetimi karar alarak yeni binek araç alımında kullanmak üzere yenileme fonu ayırabilir.
Fon hesabındaki tutar sermayeye eklenebilir mi?
Yenileme fonunda bekleyen tutarın doğrudan sermayeye eklenmesi fonun amacına aykırı sayılır; fon yalnızca yeni varlık amortismanlarına mahsup edilmek üzere kurgulanmıştır.