Kısa yanıt
Yabancı gerçek kişiler ve şirketlerde Türkiye'deki tam/dar mükellefiyet: ikametgâh, altı ay kuralı, Türkiye kaynaklı gelir ve vergi anlaşmaları.
Türkiye’de yaşayan, yatırım yapan veya gelir elde eden yabancı kişiler ile yabancı şirketler için vergi kapsamı, yalnızca vatandaşlığa bakılarak belirlenmez. Gerçek kişilerde Türkiye’de yerleşme; şirketlerde kanuni merkez veya iş merkezi gibi ölçütler dikkate alınır. Ayrıca çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları iç hukuk sonucunu etkileyebilir.
GVK ve KVK’daki tam mükellefiyet kuralları, dünya çapındaki gelirlerin Türkiye’de beyan edilmesini gündeme getirebilir; ancak beyan yükümlülüğü ve çifte vergilendirmenin önlenmesi gelir türüne, istisnalara, mahsup şartlarına ve ilgili anlaşmaya göre ayrıca hesaplanır.
Bu rehberde; GVK’daki altı aydan fazla oturma ölçütünü, tam ve dar mükellef ayrımını, Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmalarını (ÇVÖA) ve yabancı şirketlerin vergilendirilmesini inceliyoruz.
Tam Mükellef ve Dar Mükellef Karşılaştırma Tablosu
| Kriter | Tam Mükellef (Resident) | Dar Mükellef (Non-Resident) |
|---|---|---|
| Vergilendirilen Gelir Kapsamı | Tüm Dünya Gelirleri (Hem Türkiye içi hem de yurt dışındaki tüm kazançlar) | Yalnızca Türkiye’de Elde Edilen kazanç ve iratlar |
| İkametgah Kriteri | İkametgahı Türkiye’de olanlar (Türk Medeni Kanunu uyarınca yerleşenler) | İkametgahı Türkiye’de bulunmayanlar |
| Türkiye’de yerleşme | İkametgâhı Türkiye’de olan veya takvim yılında devamlı olarak 6 aydan fazla oturan kişiler (kanuni istisnalar saklıdır) | GVK m.4’e göre Türkiye’de yerleşmiş olmayan kişi; Türkiye kaynaklı gelirleri için dar mükellefiyet kuralları incelenir |
| Şirketler (Tüzel Kişiler) | Kanuni merkezi veya iş merkezi Türkiye’de bulunan şirketler | Kanuni ve iş merkezlerinin her ikisi de yurt dışında olan şirketler |
| Yıllık Beyanname Yükümlülüğü | Kapsamlı yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesi verilir | Genellikle tevkifat (stopaj) nihai vergi olur veya münferit beyanname verilir |
1. Gerçek kişilerde Türkiye’de yerleşme ölçütleri
GVK m.4’e göre ikametgâhı Türkiye’de bulunanlar veya bir takvim yılı içinde Türkiye’de devamlı olarak altı aydan fazla oturanlar Türkiye’de yerleşmiş sayılır. Kanundaki ölçüt, sabit “183 gün” hesabı değildir; geçici ayrılmalar Türkiye’deki oturma süresini kesmez. GVK m.5’te öğrenim, tedavi, dinlenme veya seyahat gibi amaçlarla gelenlere ve kanunda sayılan elde olmayan nedenlere ilişkin istisnalar bulunur.
Türkiye’de yerleşmiş kişi tam mükellefiyet kapsamında yurt içi ve yurt dışı gelirleri için yükümlülük doğurabilir. Her gelir türü için beyanname gerekip gerekmediği, Türkiye’de kesilen vergi ve anlaşma hükümleri ayrıca incelenir.
2026’dan itibaren önemli bir istisna vardır: 7582 sayılı Kanunla eklenen GVK mükerrer 20/D maddesine göre, 1.1.2026’dan itibaren Türkiye’de yerleşmiş sayılan ve yerleşmeden önceki son 3 takvim yılında Türkiye’de ikametgâhı ve mükellefiyeti bulunmayan kişilerin yurt dışından elde ettiği kazanç ve iratlar 20 yıl süreyle gelir vergisinden istisnadır ve beyan edilmez. Türkiye’de elde edilen gelirler bu istisnanın kapsamı dışındadır.
Türkiye'de Yerleşme Değerlendirmesi
Yerleşme ölçütü yok
Dar mükellefiyet incelemesi Türkiye'de elde edilen gelirler kaynak ve tür bazında incelenir
İkametgâh / 6 aydan fazla oturma
Tam mükellefiyet gündeme gelir Dünya geliri; anlaşma ve beyan kuralları gelir türü bazında incelenir
Türkiye’de yerleşme kuralındaki istisnalar
GVK m.5’te yer alan istisnalar, kişinin Türkiye’ye geliş amacı ve kalış koşullarıyla birlikte değerlendirilir. İstisna, yabancının tüm Türkiye gelirlerinden vergisiz olduğu anlamına gelmez; Türkiye’de elde edilen gelirler için dar mükellefiyet kuralları yine uygulanabilir.
2. Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları (ÇVÖA / DTA) ve Mukimlik Belgesi
Yabancı bir kişi hem kendi ülkesinde hem de Türkiye’de aynı anda vergi mükellefi durumuna düşerse, Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları (ÇVÖA) devreye girer:
- Anlaşma mukimliği: İki ülkede birden mukim sayılma halinde, anlaşmadaki bağlama kuralları ve gerekli mukimlik belgesi incelenir. Belgenin sunulması tek başına her gelirde indirimli stopaj garantisi vermez.
- Yurt dışında ödenen vergi: Mahsup, iç hukuk ve ilgili anlaşmadaki şartlar, belge, gelir türü ve mahsup sınırları çerçevesinde yapılır; her yabancı verginin Türkiye vergisinden tam olarak indirileceği varsayılamaz.
3. Yabancı Şirketlerin Türkiye’de Vergilendirilmesi
- Türkiye’de kurulan şirketler: Kanuni merkezi Türkiye’de bulunan şirketler tam mükellef kurumdur. 2026 genel kurumlar vergisi oranı dışında sektörel oranlar, istisnalar ve asgari kurumlar vergisi uygulaması ayrıca değerlendirilebilir.
- Yabancı Şirketlerin Türkiye Şubeleri: Türkiye’deki şube kazançları üzerinden Kurumlar Vergisi öder; şube kârı yurt dışındaki merkeze aktarılırken Şube Kâr Dağıtım Stopajı uygulanır.
- İrtibat büroları: Ticari faaliyette bulunamazlar; ancak personel, gider, hizmet alımı ve olası sınır aşan işlemlerin stopaj/KDV sonuçları ayrı değerlendirilmelidir. “İrtibat bürosu” adı tüm vergi yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.
Uluslararası Vergi Danışmanlığı
Yabancıların mükellefiyet statüsünün tespiti, mukimlik belgelerinin temini ve ÇVÖA anlaşmalarının uygulanması uluslararası vergi uzmanlığı gerektirir. Celikel CPA, yabancı bireysel yatırımcılara ve çok uluslu şirketlere mali müşavirlik ve uluslararası vergi danışmanlığı sağlamaktadır; hukuki görüş gereken konularda avukatla birlikte çalışırız.
- Vergi Hizmetlerimiz sayfamızı inceleyin,
- Şirket kuruluşu için Yabancı Şirket Kuruluşu rehberimize bakın,
- Uluslararası vergi dosyanız için bizimle hemen iletişime geçin.
Resmî kaynaklar
Türkiye’de uygulama desteğine mi ihtiyacınız var?
Muhasebe, vergi, bordro veya şirket işlemlerinizin somut durumunu ruhsatlı bir mali müşavirle değerlendirin.
Sıkça Sorulan Sorular
Yabancıların Türkiye’deki gayrimenkul kira gelirleri nasıl vergilendirilir?
Türkiye’deki kira gelirinin beyanı; kiraya verenin mükellefiyetine, taşınmazın konut/işyeri olmasına, kiracının stopaj sorumluluğuna, istisna ve anlaşma hükümlerine göre değişir. Her işyeri kirasında %20 stopajın nihai vergi olduğu genellenemez.
Yabancıların Türkiye’deki banka mevduat faizleri nasıl vergilendirilir?
Mevduat faizi ve diğer sermaye gelirlerinin stopaj ve beyan sonucu; ürün türü, elde edenin statüsü, yürürlükteki oran ve anlaşma hükümlerine göre değişebilir. Her yabancıya ve her ürüne tek bir nihai vergi sonucu uygulanmaz.