Kısa yanıt
Türkiye'de yaşayan veya yatırım yapan yabancılar için Tam Mükellef ve Dar Mükellef ayrımı. 183 gün (6 ay) kuralı, dünya kazançları ve ÇVÖA vergi mahsubu.
Türkiye’de gayrimenkul satın alan, şirket kuran, hisse senedi/faiz geliri elde eden veya fiilen yaşayan yabancı uyruklu şahısların ve yabancı şirketlerin en çok dikkat etmesi gereken vergi kavramı: Tam Mükellefiyet ile Dar Mükellefiyet arasındaki ayrımdır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (GVK) ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu (KVK) uyarınca mükellefiyet türünüz; yalnızca Türkiye’deki gelirleriniz üzerinden mi vergi ödeyeceğinizi, yoksa tüm dünya genelindeki gelirleriniz üzerinden mi Türk Maliyesi’ne vergi beyanında bulunacağınızı belirler.
Bu rehberde; 183 gün (6 ay) kuralını, tam ve dar mükellef ayrımının hukuki kriterlerini, Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmalarını (ÇVÖA) ve yabancı şirketlerin vergilendirilmesini inceliyoruz.
Tam Mükellef ve Dar Mükellef Karşılaştırma Tablosu
| Kriter | Tam Mükellef (Resident) | Dar Mükellef (Non-Resident) | |---|---|---| | Vergilendirilen Gelir Kapsamı | Tüm Dünya Gelirleri (Hem Türkiye içi hem de yurt dışındaki tüm kazançlar) | Yalnızca Türkiye’de Elde Edilen kazanç ve iratlar | | İkametgah Kriteri | İkametgahı Türkiye’de olanlar (Türk Medeni Kanunu uyarınca yerleşenler) | İkametgahı Türkiye’de bulunmayanlar | | Süre (183 Gün) Kuralı | Bir takvim yılı içinde Türkiye’de kesintisiz veya aralıklı olarak 6 aydan (183 günden) fazla kalanlar | Bir takvim yılında Türkiye’de 183 günden daha az süreyle kalanlar | | Şirketler (Tüzel Kişiler) | Kanuni merkezi veya iş merkezi Türkiye’de bulunan şirketler | Kanuni ve iş merkezlerinin her ikisi de yurt dışında olan şirketler | | Yıllık Beyanname Yükümlülüğü | Kapsamlı yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesi verilir | Genellikle tevkifat (stopaj) nihai vergi olur veya münferit beyanname verilir |
1. Yabancı Gerçek Kişilerde 183 Gün (6 Ay) Kuralı
Gelir Vergisi Kanunu’nun 4. maddesi uyarınca bir yabancı şahıs:
- Bir takvim yılı içinde (1 Ocak - 31 Aralık) Türkiye’de toplamda 6 aydan fazla (183 gün ve üzeri) kalırsa, Türk vergi hukuku açısından Tam Mükellef sayılır.
- Tam mükellef sayılan bir yabancı; kendi ülkesindeki kira gelirlerini, yurt dışı faiz ve hisse senedi kârlarını da Türkiye’de Gelir Vergisi beyannamesine dahil etmekle yükümlü hale gelebilir.
[ 183 Gün Kuralı ve Vergi Yükümlülüğü ]
│
┌───────────────────────────┴───────────────────────────┐
▼ ▼
[ Türkiye'de < 183 Gün ] [ Türkiye'de > 183 Gün ]
DAR MÜKELLEFİYET TAM MÜKELLEFİYET
│ │
▼ ▼
Yalnızca Türkiye içi kazanç Tüm dünya kazançları
(TR kira, TR maaş, TR temettü) Türkiye'de beyan edilir!183 Gün Kuralının İstisnaları (Tam Mükellef Sayılmayan Haller):
GVK Madde 5 uyarınca; yabancı ülkelerden Türkiye’ye yalnızca öğrenim, tedavi, dinlenme veya seyahat amacıyla gelenler ile tutukluluk, hükümlülük veya hastalık gibi elde olmayan nedenlerle Türkiye’de 6 aydan fazla alıkonulan yabancılar tam mükellef sayılmazlar.
2. Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları (ÇVÖA / DTA) ve Mukimlik Belgesi
Yabancı bir kişi hem kendi ülkesinde hem de Türkiye’de aynı anda vergi mükellefi durumuna düşerse, Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları (ÇVÖA) devreye girer:
- Mukimlik Belgesi (Tax Residency Certificate): Yabancı, kendi ülkesinin vergi idaresinden “Mukimlik Belgesi” temin ederek Türk Maliyesi’ne ibraz ederse, anlaşma uyarınca belirlenen indirimli stopaj oranlarından yararlanır.
- Yurt Dışında Ödenen Verginin Mahsubu: Yurt dışındaki kazançlar Türkiye’de beyan edilse dahi, o ülkede ödenen resmi vergiler Türk vergisinden mahsup edilir (mahsup yoluyla çifte vergilendirme önlenir).
3. Yabancı Şirketlerin Türkiye’de Vergilendirilmesi
- Türkiye’de Şirket Kuran Yabancılar: Türkiye’de kurulan Limited Şirket veya Anonim Şirketlerin kanuni merkezi Türkiye’de olduğu için bu tüzel kişilikler Tam Mükellef Kurumlar Vergisi (%25) mükellefidir.
- Yabancı Şirketlerin Türkiye Şubeleri: Türkiye’deki şube kazançları üzerinden Kurumlar Vergisi öder; şube kârı yurt dışındaki merkeze aktarılırken Şube Kâr Dağıtım Stopajı uygulanır.
- İrtibat Büroları (Liaison Office): Ticari faaliyet yasağı olduğu için Kurumlar Vergisi ve KDV’den muaftır.
Uluslararası Vergi Hukuku ve Danışmanlık
Yabancıların mükellefiyet statüsünün tespiti, mukimlik belgelerinin temini ve ÇVÖA anlaşmalarının uygulanması uluslararası vergi uzmanlığı gerektirir. Celikel CPA, yabancı bireysel yatırımcılara ve çok uluslu şirketlere kapsamlı vergi hukuku danışmanlığı sağlamaktadır.
- Vergi Hizmetlerimiz sayfamızı inceleyin,
- Şirket kuruluşu için Yabancı Şirket Kuruluşu rehberimize bakın,
- Uluslararası vergi dosyanız için bizimle hemen iletişime geçin.
Türkiye’de uygulama desteğine mi ihtiyacınız var?
Muhasebe, vergi, bordro veya şirket işlemlerinizin somut durumunu ruhsatlı bir mali müşavirle değerlendirin.
Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
Yabancıların Türkiye’deki gayrimenkul kira gelirleri nasıl vergilendirilir?
Türkiye’de evi veya dükkanı olan dar mükellef bir yabancı; yalnızca Türkiye’deki kira geliri için yıllık Gelir Vergisi beyannamesi verir veya dükkan kirasında %20 stopaj nihai vergi sayılır.
Yabancıların Türkiye’deki banka mevduat faizleri nasıl vergilendirilir?
Dar mükellef yabancıların Türkiye’deki bankalardan elde ettiği mevduat faizi ve kur korumalı hesap gelirlerinde banka tarafından kesilen stopaj nihai vergi sayılır; ayrıca yıllık beyanname verilmez.