Türkiye'deki serbest bölgeler; kurumlar vergisi istisnası, KDV muafiyeti, gümrük vergisi avantajları ve kâr transferi serbestisi ile yabancı ve yerli yatırımcılara önemli fırsatlar sunmaktadır. Bu rehberde, 2026 itibarıyla aktif serbest bölgelerin avantajlarını, başvuru sürecini ve mevzuat detaylarını ele alıyoruz.
✓ İSMMMO ve TÜRMOB Standartlarında Yetkili Kadro
✓ 3218 Sayılı Serbest Bölgeler Kanunu Uyumu
✓ Vergi Teşviki Optimizasyonu ve Mali Raporlama
✓ KVKK ve GDPR Güvenlik Standartları
Serbest bölgeler, 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu [1] çerçevesinde kurulan ve Türkiye gümrük bölgesi dışında sayılan özel ekonomik alanlardır. Bu bölgelerde faaliyet gösteren firmalar; vergi, gümrük ve döviz mevzuatı açısından yurt içi piyasadan farklı bir düzenleyici çerçeveye tabidir.
2026 itibarıyla Türkiye genelinde 18'den fazla aktif serbest bölge bulunmaktadır. Bu bölgeler; büyük liman kentleri, havalimanları ve sanayi koridorları yakınında konumlandırılmış olup ihracata yönelik üretim, uluslararası ticaret ve doğrudan yabancı yatırımın teşvik edilmesi amacıyla hizmet vermektedir.
Serbest bölgelerin temel işlevi, gümrük bölgesi dışı statüsünü kullanarak firmalar için vergi yükünü hafifletmek ve uluslararası ticaret operasyonlarını kolaylaştırmaktır. Yurt dışından serbest bölgeye giren mallar Türk gümrük vergisine tabi tutulmaz. Bölge içinde üretilen ve yurt dışına ihraç edilen ürünler üzerinden KDV veya gümrük vergisi tahsil edilmez.
Serbest bölgeler fiziksel olarak Türkiye sınırları içinde yer almakla birlikte, gümrük mevzuatı açısından Türkiye gümrük bölgesi dışında kabul edilir. Bu durum; malların serbest bölge ile uluslararası destinasyonlar arasında Türk gümrük prosedürlerine tabi tutulmadan taşınabilmesini sağlar. Ancak serbest bölgeden Türkiye iç piyasasına çıkarılan mallar, yurt dışından ithal edilmiş gibi standart gümrük vergisi ve ithalat vergisine tabi olur.
Serbest bölgelerde faaliyet gösteren firmalara sağlanan başlıca avantajlar aşağıdaki tabloda özetlenmiştir. Her avantajın kapsamı, faaliyet ruhsatı türüne ve bölgeye göre farklılık gösterebilir.
| Avantaj | Kapsam | Uygulanabilirlik |
|---|---|---|
| Kurumlar Vergisi İstisnası | Üretim faaliyetlerinden elde edilen kazançlar, faaliyet ruhsatı süresince kurumlar vergisinden istisna tutulabilir | Üretici (imalatçı) ruhsat sahipleri |
| KDV Muafiyeti | Bölge içi mal ve hizmet teslimleri ile ihracata yönelik satışlar KDV'den muaftır | Tüm bölge içi işlemler |
| Gümrük Vergisi Avantajı | Yurt dışından bölgeye giren hammadde, yarı mamul, makine ve teçhizat gümrük vergisine tabi değildir | Bölge içinde kalan veya yeniden ihraç edilen mallar |
| Kâr Transferi Serbestisi | Bölgede elde edilen kârlar, döviz kazanım zorunluluğu olmaksızın yurt dışına serbestçe transfer edilebilir | Tüm ruhsat sahipleri |
| İşçilik Teşvikleri | FOB ihracat değerinin %85'ini karşılayan üretim firmalarında çalışan ücretleri gelir vergisinden istisna tutulabilir | Üretici ruhsat sahipleri (%85 ihracat koşulu) |
| Damga Vergisi İstisnası | Bölge faaliyetlerine ilişkin sözleşme ve belgeler damga vergisinden muaf tutulabilir | Bölge içi sözleşmeler |
Yukarıdaki avantajlar 2026 yılı mevzuatına göre derlenmiş olup, mevzuat değişikliklerine bağlı olarak güncellenebilir.
2026 itibarıyla serbest bölgede üretici (imalatçı) ruhsatı bulunan firmalar, bölge faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlar üzerinden kurumlar vergisi ödemeyebilir. Bu istisna, faaliyet ruhsatı süresince geçerlidir ve üretim faaliyetleri için herhangi bir son tarih belirtilmemiştir. 6 Şubat 2004 öncesi kullanıcı ruhsatı alan firmalar ise orijinal ruhsat bitiş tarihine kadar istisnadan yararlanabilir.
Bölge içi teslimlerde KDV uygulanmaz. Türkiye iç piyasasından serbest bölgeye yapılan mal teslimleri ihracat kapsamında değerlendirilir ve KDV istisnası veya iadesi söz konusu olabilir. Yurt dışından bölgeye ithal edilen hammadde ve ekipman gümrüksüz giriş yapar; ancak bu mallar bölge dışına, yani Türk iç piyasasına çıkarılırsa standart gümrük vergisi tahsil edilir.
Türkiye genelinde 18'den fazla aktif serbest bölge faaliyet göstermektedir. Bu bölgeler; limanlar, havalimanları ve sanayi bölgelerine yakınlıkları ile stratejik lojistik avantajlar sunmaktadır. Aşağıdaki tabloda öne çıkan serbest bölgeler ve temel özellikleri özetlenmiştir.
| Bölge Adı | Konum | Öne Çıkan Sektörler | Özel Avantajlar |
|---|---|---|---|
| Ege Serbest Bölge (ESBAŞ) | İzmir | Elektronik, otomotiv yan sanayi, makine imalatı, gıda işleme | İzmir Limanı ve Adnan Menderes Havalimanı yakınlığı, güçlü ihracat altyapısı |
| İstanbul Atatürk Havalimanı SB | İstanbul | Lojistik, depolama, tekstil, mücevherat, elektronik | Havalimanı entegrasyonu, hızlı kargo ve transit ticaret imkanı |
| Mersin Serbest Bölge | Mersin | Petrokimya, plastik, gıda, tarım ürünleri işleme | Türkiye'nin en büyük konteyner limanına yakınlık, Akdeniz ticaret hattı |
| Antalya Serbest Bölge | Antalya | Yat imalatı, denizcilik, turizm tedarik zinciri | Akdeniz kıyısı konumu, denizcilik sektörüne özel altyapı |
| Bursa Serbest Bölge | Bursa | Otomotiv, tekstil, makine, kimya | Organize sanayi bölgelerine yakınlık, güçlü üretim ekosistemi |
| Kayseri Serbest Bölge | Kayseri | Mobilya, havacılık, savunma sanayi, metal işleme | İç Anadolu lojistik merkezi, uygun arazi maliyetleri |
Tablo, öne çıkan bölgelerden bir seçki sunmaktadır. Türkiye genelinde toplam 18'den fazla aktif serbest bölge mevcuttur. Bölge bazlı güncel bilgi için Ticaret Bakanlığı Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü [2] kaynağına başvurulabilir.
Her serbest bölge, belirli sektörlere yönelik altyapı ve lojistik avantajlar sunmaktadır. Üretim, depolama, lojistik veya ticaret odaklı yatırım planınıza göre doğru bölge seçimi, teşviklerden azami düzeyde yararlanmanızı sağlayabilir. Celikel CPA olarak fizibilite aşamasında bölge karşılaştırma analizi sunmaktayız.
Serbest bölge seçiminde liman, havalimanı ve karayolu bağlantıları, depolama kapasitesi, enerji altyapısı ve bölge yönetim kalitesi belirleyici faktörlerdir. Hammadde tedarik zinciri ve nihai ürün ihracat rotasına uygun bölge tercihi, operasyonel verimliliği artırmaya yardımcı olur.
Serbest bölgede faaliyet göstermek isteyen yatırımcıların izlemesi gereken temel adımlar aşağıda özetlenmiştir. Süreç, belgelerin eksiksiz ve doğru hazırlanması halinde ortalama 4 ila 8 hafta içinde tamamlanabilir.
Yatırım planının serbest bölge mevzuatına uygunluğu değerlendirilir. Faaliyet türü (üretim, ticaret, depolama, hizmet), hedef pazar analizi, bölge seçimi ve beklenen teşvik kapsamı bu aşamada belirlenir. Celikel CPA olarak fizibilite raporunuzu hazırlıyor, bölge karşılaştırma analizi ile yatırım kararınıza destek sunuyoruz.
Ticaret Bakanlığı Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü'ne [2] başvuru yapılır. Başvuru dosyasında; yatırım planı, sermaye yapısı, istihdam projeksiyonu, üretim veya ticaret hacmi tahmini ve çevresel etki değerlendirmesi (gerekli hallerde) yer alır. Bakanlık onayı sonrasında faaliyet ruhsatı (üretici veya kullanıcı) düzenlenir.
Serbest bölgede faaliyet göstermek için yeni bir şirket kurulabilir veya mevcut bir şirketin bölge şubesi açılabilir. Bölge müdürlüğü nezdinde tescil işlemleri, ticaret sicil kaydı ve vergi mükellefiyet tesisi gerçekleştirilir. Yabancı yatırımcılar için şirket kuruluşu hizmetlerimiz bu adımda devreye girer.
Bölge işletici kuruluşu (operatör) ile kiralık alan veya hazır tesis tahsisi için sözleşme imzalanır. Depo, fabrika, ofis veya açık alan ihtiyacına göre yer tahsisi yapılır. Altyapı maliyetleri, kira koşulları ve ortak kullanım alanı düzenlemeleri bu aşamada netleştirilir.
Üretim veya ticaret iznine göre operasyonel faaliyetler başlatılır. Makine ve ekipman ithalatı (gümrüksüz), personel istihdamı, bölge giriş-çıkış kartı düzenlemesi ve muhasebe altyapısının kurulması bu son aşamanın bileşenleridir. Celikel CPA olarak bölge içi muhasebe ve vergi uyumu süreçlerinizi baştan yapılandırıyoruz.
Serbest bölge başvuru süreci, belgelerin eksiksiz olması halinde ortalama 4 ila 8 hafta içinde tamamlanabilir. Ancak yabancı ortakların apostil ve tercüme süreçleri, çevresel değerlendirme gereksinimleri veya bölge doluluk oranına bağlı alan tahsisi bekleme süreleri bu takvimi uzatabilir. Şirket kuruluş maliyetleri sayfamızdan genel maliyet bilgisine ulaşabilirsiniz.
Serbest bölgelerin sunduğu avantajlar önemli olmakla birlikte, bu avantajlardan yararlanırken dikkat edilmesi gereken mevzuat riskleri ve sınırlılıklar bulunmaktadır. Aşağıda sık karşılaşılan risk alanları özetlenmiştir.
Faaliyet ruhsatının süresi dolduğunda yenilenememe riski bulunmaktadır. Ruhsat uzatma başvurusu, bölge doluluk oranı, firmanın performans göstergeleri ve Bakanlık politikalarına bağlıdır. Süresi biten ruhsatla birlikte vergi istisnası hakkı da sona erer; bu nedenle ruhsat takvimine erken başlamak kritik öneme sahiptir.
Serbest bölgeden Türkiye iç piyasasına yapılan satışlarda KDV ve gümrük vergisi yükümlülüğü doğar. Bölge dışına satış, ithalat işlemi gibi değerlendirilir ve standart vergi oranları uygulanır. Bu durum, iç piyasaya yönelik faaliyet yürütmeyi planlayan firmalar için maliyet avantajını azaltabilir.
Kurumlar vergisi istisnası öncelikli olarak üretim (imalat) faaliyetlerine yöneliktir. Yalnızca ticaret veya hizmet faaliyeti yürüten firmalar, vergi istisnasından aynı ölçüde yararlanamayabilir. 6 Şubat 2004 sonrası alınan kullanıcı ruhsatlarında kurumlar vergisi istisnası bulunmamaktadır.
Serbest bölgedeki firma ile aynı gruba ait yurt içi veya yurt dışı ilişkili şirketler arasındaki işlemler, KVK 5520 [3] kapsamında transfer fiyatlandırması kurallarına tabidir. Emsal bedelden sapma durumunda vergi idaresi tarafından matrah düzeltmesi ve cezai yaptırım uygulanabilir.
Serbest bölgeler uluslararası alan olarak değerlendirilebildiğinden, bölge içinden yurt içine veya yurt dışına yapılan kişisel veri aktarımları 6698 sayılı KVKK kapsamında ek yükümlülükler doğurabilir. Çalışan verileri, müşteri bilgileri ve ticari sırların korunmasında veri işleme politikalarının Bakanlık düzenlemeleriyle uyumlu olması gerekmektedir.
Çalışan ücretlerine uygulanan gelir vergisi istisnası, üretim firmalarının FOB ihracat değerinin %85'ini karşılamasına bağlıdır. Bu oranın altına düşülmesi halinde ilgili dönem için gelir vergisi istisnası uygulanamayabilir. İhracat ve yurt içi satış dağılımının dikkatli bir şekilde izlenmesi, teşvik sürekliliği açısından tavsiye edilmektedir.
Serbest bölge yatırımlarında fizibilite aşamasından operasyonel süreçlere kadar bütünleşik bir danışmanlık yaklaşımı sunuyoruz. Hizmet kapsamımız aşağıdaki temel alanları içermektedir.
3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu kapsamında yetkilendirilmiş kadromuz, İSMMMO ve TÜRMOB düzenlemelerine tabidir. Serbest bölge mevzuatındaki değişiklikleri yakından takip eder, yabancı yatırım danışmanlığı deneyimimizi bu alandaki hizmetlerimize yansıtırız.
Yatırımcılar sıklıkla serbest bölge ile teknokent arasında tercih yapmak durumunda kalabilir. Her iki yapı farklı teşvik mekanizmalarına sahiptir ve faaliyet türüne göre avantaj dengesi değişir.
| Kriter | Serbest Bölge | Teknokent (TGB) |
|---|---|---|
| Hedef Sektör | İmalat, ticaret, depolama, lojistik | Yazılım, AR-GE, teknoloji geliştirme |
| Kurumlar Vergisi | Üretim kazançları istisna (ruhsat süresince) | Yazılım ve AR-GE kazançları istisna (31.12.2028'e kadar) |
| KDV | Bölge içi işlemler muaf | Yazılım teslimi ve hizmeti istisna |
| Gümrük | İthalat gümrüksüz (bölge içi) | Gümrük avantajı yok |
| İşçilik Teşviki | Gelir vergisi istisnası (%85 ihracat koşulu) | Gelir vergisi istisnası (AR-GE personeli) |
| Fiziksel Gereksinim | Bölge içinde alan tahsisi zorunlu | TGB içinde ofis tahsisi zorunlu |
Karşılaştırma 2026 mevzuatına göre hazırlanmış olup, her iki yapıda da detaylı uygunluk analizi yapılması tavsiye edilir.
Son Güncelleme: 24 Şubat 2026