Kısa yanıt
Sivil toplum kuruluşları için iktisadi işletme. KVK Madde 1 ve 2 kurumlar vergisi mükellefiyeti, bağış/aidat vs ticari mal satışı ayrımı ve KDV rejimi.
Türkiye’de faaliyet gösteren dernekler ve vakıflar (Sivil Toplum Kuruluşları - STK) kural olarak kâr amacı gütmeyen tüzel kişilikler olup kendileri doğrudan Kurumlar Vergisi mükellefi değildir. Ancak amaçlarını gerçekleştirmek, burs vermek veya gelir sağlamak amacıyla ticari, sınai veya zirai bir faaliyette bulunduklarında İktisadi İşletme Kurmak Zorundadırlar.
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 1/ç ve 2/5 maddeleri uyarınca; dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler tam mükellef bir sermaye şirketi gibi Kurumlar Vergisi, KDV, Geçici Vergi ve Muhtasar mükellefiyetine tabidir.
Bu rehberde, 2026 yılı güncel mevzuatıyla dernek ve vakıf iktisadi işletmelerinin kuruluşunu, bağış/aidat ile ticari kazanç ayrımını ve vergi muafiyetlerini inceliyoruz.
1. Bir Faaliyet Ne Zaman İktisadi İşletme Sayılır? (KVK Madde 2)
Bir dernek veya vakfın faaliyetinin iktisadi işletme sayılması için:
- Ticari Bir Organizasyonun Bulunması: Dükkan, kafe, lokal, basımevi, otopark, kreş, otel veya online satış sitesi açılması.
- Devamlılık İlkesi: Satış veya hizmetin sürekli olarak para karşılığı üçüncü kişilere sunulması.
- Kâr Amacı Şart Değildir: Faaliyetten kâr edilmese veya elde edilen tüm gelir fakirlere/öğrencilere bağışlansa dahi, ticari nitelik taşıyorsa iktisadi işletme sayılır ve vergilendirilir!
Dernek / Vakıf Gelir Ayrımı
1. DERNEK / VAKIF TÜZEL KİŞİLİĞİ 2. İKTİSADİ İŞLETME
- Üye aidatları - Kitap, takvim, kupa, t-shirt satışı
- Karşılıksız nakit bağışlar - Dernek lokali, kafe, otopark işletmesi
- Şartsız hibe ve vasiyetler - Kurs ve seminer bilet satışları
(VERGİDEN MUAFTIR - Fatura Kesilmez) (KURUMLAR VERGİSİ VE %20 KDV'YE TABİDİR)
2. İktisadi İşletmenin Muhasebe ve Beyanname Düzeni
- İktisadi işletme Ticaret Sicili’ne tescil edilir ve ayrı bir Vergi Kimlik Numarası (VKN) alır.
- Bilanço Esasına Göre Defter: Yevmiye, Kebir ve Envanter defterleri tutulur; yevmiye ve kebir e-Defter olarak tutulur. E-Fatura zorunluluğu ise hasılat ve faaliyet kriterlerine göre ayrıca değerlendirilir.
- Tüm Beyannameler Verilir: Aylık KDV-1, Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi (MUHSGK), 3 aylık Geçici Vergi ve Yıllık Kurumlar Vergisi Beyannamesi verilir.
3. İktisadi İşletme Kârının Derneğe Aktarılması (Stopajsız Transfer)
- İktisadi işletme yıl sonunda elde ettiği kâr üzerinden %25 Kurumlar Vergisini ödedikten sonra; kalan net kârı bağlı olduğu dernek veya vakfın ana banka hesabına aktarabilir.
- Bu aktarım bir şirket temettü dağıtımı gibi değerlendirilmez ve %0 STOPAJ ile (Vergisiz) dernek bütçesine devredilir.
Sivil Toplum ve İktisadi İşletme Mali Danışmanlığı
Dernek ve vakıf iktisadi işletme kuruluş tescilleri, bağış vs ticari hasılat ayrım denetimleri, dernekler masası (DERBİS) ve Vakıflar Genel Müdürlüğü yıllık beyanları için Celikel CPA, STK’lara uzman mali müşavirlik desteği sağlamaktadır.
- Muhasebe Hizmetlerimizi inceleyin,
- Genel defter tutma kuralları için Defter Tutma Hizmetlerimize bakın,
- İktisadi işletme kuruluşunuz için bizimle hemen iletişime geçin.
Türkiye’de uygulama desteğine mi ihtiyacınız var?
Muhasebe, vergi, bordro veya şirket işlemlerinizin somut durumunu ruhsatlı bir mali müşavirle değerlendirin.
Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
Dernek lokalinde üyelere çay/kahve satışı iktisadi işletme gerektirir mi?
Evet; dernek lokallerinde üyelere dahi olsa bedel karşılığı yiyecek, içecek ve meşrubat satılması ticari faaliyet sayılır ve iktisadi işletme açılması zorunludur.
Kamu Yararına Çalışan Derneklerin (KMYD) iktisadi işletmesi vergiden muaf mıdır?
Hayır! Cumhurbaşkanı Kararı ile “Kamu Yararına Çalışan Dernek” veya “Vergi Muafiyeti Tanınan Vakıf” statüsü verilse dahi, bunlara ait iktisadi işletmeler Kurumlar Vergisi ödemekle yükümlüdür (Sadece bağış yapan mükelleflere vergi indirimi hakkı sağlar).